主要内容\(\DeclarMathOperator{\deg}{deg}
\DeclarMathOperator{\adj}{adj}
\DeclareMathOperator{\Ker}{Ker}
\DeclareMathOperator{\Ima}{Im}
\newcommand{\N}{\mathbb N}
\newcommand{\Z}{\mathbb Z}
\newcommand{\Q}{\mathbb Q}
\newcommand{\R}{\mathbb R}
\newcommand{\F}{\mathbb F}
\newcommand{\C}{\mathbb C}
\newcommand{\K}{\mathbb K}
\newcommand{\myunit}{1 cm}
\newcommand{\blue}[1]{{\color{blue}#1}}
\newcommand\iddots{\mathinner{
\kern1mu\raise1pt{.}
\kern2mu\raise4pt{.}
\kern2mu\raise7pt{\Rule{0pt}{7pt}{0pt}.}
\kern1mu
}}
\tikzset{
node style sp/.style={draw,circle,minimum size=\myunit},
node style ge/.style={circle,minimum size=\myunit},
arrow style mul/.style={draw,sloped,midway,fill=white},
arrow style plus/.style={midway,sloped,fill=white},
}
\newcommand{\lt}{<}
\newcommand{\gt}{>}
\newcommand{\amp}{&}
\definecolor{fillinmathshade}{gray}{0.9}
\newcommand{\fillinmath}[1]{\mathchoice{\colorbox{fillinmathshade}{$\displaystyle \phantom{\,#1\,}$}}{\colorbox{fillinmathshade}{$\textstyle \phantom{\,#1\,}$}}{\colorbox{fillinmathshade}{$\scriptstyle \phantom{\,#1\,}$}}{\colorbox{fillinmathshade}{$\scriptscriptstyle\phantom{\,#1\,}$}}}
\)
节 6.4 线性映射的运算
子节 6.4.1 基础知识回顾
命题 6.4.1. 乘法结合律.
设\(\phi \in \mathcal{L}(V_{1}, V_{2}), \psi \in \mathcal{L}(V_{2}, V_{3}), \delta \in \mathcal{L}(V_{3}, V_{4})\)为线性映射,则
\begin{equation*}
\delta (\psi \phi) = (\delta \psi) \phi.
\end{equation*}
命题 6.4.2. 乘法单位元.
设\({\rm id}_{V} \in \mathcal{L}(V,V)\)和\({\rm id}_{U} \in \mathcal{L}(U,U)\)分别为线性空间\(V\)和\(U\)上的恒等变换,对于任意为从\(V\)到\(U\)的线性映射\(\phi \in \mathcal{L}(V,U)\),有
\begin{equation*}
\phi{\rm id}_{V} ={\rm id}_{U} \phi = \phi,
\end{equation*}
即\({\rm id}_{V}\)和\({\rm id}_{U}\)分别为右乘和左乘单位元。
练习 6.4.2 练习
基础题.
1.
设\(V,U\)是数域\(\F\)上的线性空间,\(\phi, \psi, \delta \in \mathcal{L}(V,U)\)是从\(V\)到\(U\)的线性映射,证明:
-
\(\phi + (\psi + \delta) = (\phi + \psi) + \delta\);
-
\(c (\phi + \psi) = c \phi + c \psi, \forall c \in \F\)。
解答.
-
对任意\(\alpha \in V\),由线性映射加法的定义,
\begin{align*}
(\phi + (\psi + \delta))(\alpha)\amp = \phi(\alpha) + (\psi + \delta)(\alpha) \\
\amp = \phi(\alpha) + (\psi(\alpha) + \delta(\alpha))\\
\amp = (\phi(\alpha) + \psi(\alpha)) + \delta(\alpha) \quad (\text{由于$U$中加法结合律})\\
\amp = (\phi + \psi)(\alpha) + \delta(\alpha) \\
\amp = ((\phi + \psi) + \delta)(\alpha).
\end{align*}
所以
\(\phi + (\psi + \delta) = (\phi + \psi) + \delta\)。
-
对任意\(\alpha \in V\),有
\begin{align*}
(c(\phi + \psi))(\alpha) \amp = c \cdot (\phi + \psi)(\alpha)\\
\amp =c \cdot (\phi(\alpha) + \psi(\alpha)) \\
\amp =c \cdot \phi(\alpha) + c \cdot \psi(\alpha) \quad (\text{由于$U$中数乘对加法的分配律}) \\
\amp = (c\phi)(\alpha) + (c\psi)(\alpha) \\
\amp =(c\phi + c\psi)(\alpha).
\end{align*}
所以\(c (\phi + \psi) = c \phi + c \psi\)。
2.
解答.
对任意\(\alpha \in V\),由线性映射乘法运算的定义以及恒等映射的定义得
\begin{align*}
\phi {\rm id}_V (\alpha)\amp = \phi( {\rm id}_V(\alpha)) \\
\amp = \phi(\alpha) \\
\amp = {\rm id}_U (\phi(\alpha)) \\
\amp = {\rm id}_U \phi(\alpha).
\end{align*}
3.
解答.
对任意\(\alpha \in V_1\),我们有
\begin{align*}
\delta (\psi \phi) (\alpha)\amp = \delta ( \psi (\phi(\alpha))) \\
\amp = \delta \psi (\phi(\alpha))\\
\amp = (\delta \psi) \phi (\alpha).
\end{align*}
4.
设
\(V\)是线性空间,
\(\phi\)是从
\(V\)到
\(V\)的线性变换。定义
\(\phi\)的零次幂为
\(\phi^{0} :={\rm id}_{V}\);对于整数
\(k \geq 1\),递归定义
\(\phi\)的
\(k\)次幂为
\(\phi^{k} := \phi \phi^{k-1}\)。证明:对于任意正整数
\(k \geq 0\),
\(\phi^{k}\)都是
\(V\)上的线性变换。
解答.
用数学归纳法证明。
-
当
\(k=0\)时,
\(\phi^{0} ={\rm id}_{V}\)是恒等映射,由例
6.3.4知
\({\rm id}_{V}\)是线性变换。
-
假设
\(k-1 \geq 0\)时,
\(\phi^{k-1}\)是线性变换。当
\(k\)时,
\(\phi^{k} = \phi \circ \phi^{k-1}\)。由于
\(\phi\)和
\(\phi^{k-1}\)都是线性变换,而线性变换相乘仍是线性变换。所以
\(\phi^{k}\)是线性变换。
由归纳法,对任意
\(k \geq 0\),
\(\phi^{k}\)都是线性变换。
提高题.
5.
设有从线性空间\(\F[x]\)到\(\F[x]\)的映射
\begin{equation*}
\phi: f(x) \mapsto f'(x), \quad \psi: f(x) \mapsto x f(x),
\end{equation*}
其中\(f'(x) \in \F[x]\)是多项式\(f(x)\)的形式导数。 证明:\(\phi, \psi\)都是线性变换,且\(\phi \psi - \psi \phi ={\rm id}_{\F[x]}\)。
解答.
首先证明\(\phi\)和\(\psi\)是线性变换。
-
对任意\(f,g\in\F[x]\),\(c\in\F\),有
\begin{align*}
\phi(f+g) \amp =(f+g)' = f' + g' = \phi(f) + \phi(g), \\
\phi(cf) \amp =(cf)' = c f' = c \phi(f),
\end{align*}
所以\(\phi\)是线性变换。
-
对任意\(f,g\in\F[x]\),\(c\in\F\),有
\begin{align*}
\psi(f+g) \amp = x(f+g) = xf + xg = \psi(f) + \psi(g),\\
\psi(cf) \amp =x(cf) = c(xf) = c \psi(f),
\end{align*}
所以\(\psi\)是线性变换。
其次,计算\(\phi\psi - \psi\phi\)。对任意\(f\in\F[x]\),
\begin{align*}
(\phi\psi)(f) \amp = \phi(\psi(f)) = \phi(xf) = (xf)' = f + x f',\\
(\psi\phi)(f) \amp = \psi(\phi(f)) = \psi(f') = x f'.
\end{align*}
所以
\begin{equation*}
(\phi\psi - \psi\phi)(f) = (f + x f') - x f' = f,
\end{equation*}
即\(\phi\psi - \psi\phi ={\rm id}_{\F[x]}\)。
6.
设\(\phi, \psi\)是线性空间\(V\)上的线性变换。证明:若\(\phi \psi - \psi \phi ={\rm id}_{V}\),则
\begin{equation*}
\phi^{k} \psi - \psi \phi^{k} = k \phi^{k-1}, \quad \forall k \geq 1.
\end{equation*}
解答.
当
\(k=1\)时,结论就是已知条件:
\(\phi\psi - \psi\phi ={\rm id}_{V} = \phi^{0}\),这里定义
\(\phi^{0}={\rm id}_{V}\),所以成立。
假设对\(k\)成立,即\(\phi^{k} \psi - \psi \phi^{k} = k \phi^{k-1}\)。则对\(k+1\):
\begin{align*}
\phi^{k+1} \psi - \psi \phi^{k+1} \amp = \phi (\phi^k \psi) - \psi \phi^{k+1} \\
\amp = \phi (\psi \phi^k + k \phi^{k-1}) - \psi \phi^{k+1} \quad (\text{归纳假设}) \\
\amp =\phi \psi \phi^k + k \phi^k - \psi \phi^{k+1}\\
\amp =(\psi \phi + {\rm id}_V) \phi^k + k \phi^k - \psi \phi^{k+1} \quad (\text{已知条件 }\phi\psi = \psi\phi + {\rm id}_V) \\
\amp =\psi \phi^{k+1} + \phi^k + k \phi^k - \psi \phi^{k+1} \\
\amp = (k+1) \phi^k.
\end{align*}
所以结论对\(k+1\)成立。由归纳法,对任意\(k\geq 1\)成立。
7.
设
\(\phi, \psi\)是线性空间
\(V\)上的线性变换,且
\(\phi^{2} = \phi\),
\(\psi^{2} = \psi\)。证明:
\((\phi + \psi)^{2} = \phi + \psi\)当且仅当
\(\phi \psi = \psi \phi = 0\),其中
\(0\)表示
\(V\)上的零变换。(注:满足
\(\phi^{2} = \phi\)的线性变换也被称为
幂等变换)
解答.
计算\((\phi+\psi)^{2}\):
\begin{equation*}
(\phi+\psi)^{2} = \phi^{2} + \phi\psi + \psi\phi + \psi^{2} = \phi + \phi\psi + \psi\phi + \psi,
\end{equation*}
因为\(\phi^{2}=\phi\),\(\psi^{2}=\psi\)。 所以\((\phi+\psi)^{2} = \phi + \psi\)等价于
\begin{equation*}
\phi + \phi\psi + \psi\phi + \psi = \phi + \psi,
\end{equation*}
即
\begin{equation*}
\phi\psi + \psi\phi = 0.
\tag{*}
\end{equation*}
需要证明(*)等价于
\(\phi\psi = \psi\phi = 0\)。
首先,若
\(\phi\psi = \psi\phi = 0\),则显然(*)成立。
反之,假设(*)成立,即\(\phi\psi + \psi\phi = 0\)。两边左乘\(\phi\),利用\(\phi^{2}=\phi\),得
\begin{equation*}
\phi^{2}\psi + \phi\psi\phi = \phi\psi + \phi\psi\phi = 0.
\tag{1}
\end{equation*}
同理,(*)两边右乘\(\phi\),得
\begin{equation*}
\phi\psi\phi + \psi\phi^{2} = \phi\psi\phi + \psi\phi = 0.
\tag{2}
\end{equation*}
(1)和(2)相减得\(\phi\psi - \psi\phi = 0\),即\(\phi\psi = \psi\phi\)。代入(*)得\(2\phi\psi = 0\),所以\(\phi\psi = 0\),进而\(\psi\phi = 0\)。
因此,
\((\phi+\psi)^{2} = \phi + \psi\)当且仅当
\(\phi\psi = \psi\phi = 0\)。