主要内容

高等代数教学辅导

6.7 线性映射的像与核

子节 6.7.1 基础知识回顾

练习 6.7.2 练习

基础题.

1.
对线性映射\(\varphi: \F^{n \times n}\to \F, A \mapsto {\rm tr } A\),求\(\Ker \varphi\)\(\Ima \varphi\),并求它们的一个基和维数。
解答.
  • \(\Ima \varphi = \F\),因为对任意\(c \in \F\),取矩阵\(A = c E_{11}\),则\({\rm tr }A = c\),所以\(\varphi\)是满射。从而\(\dim \Ima \varphi = 1\),一个基为\((1)\)(将\(\F\)视为\(\F\)上的线性空间)。
  • \(\Ker \varphi = \{ A \in \F^{n \times n}\mid {\rm tr } A = 0 \}\)。由维数公式:
    \begin{equation*} \dim \Ker \varphi = \dim \F^{n \times n}- \dim \Ima \varphi = n^{2} - 1. \end{equation*}
    \(\F^{n \times n}\)的标准基\(\{ E_{ij}\mid 1 \leq i,j \leq n \}\),其中\(E_{ij}\)\((i,j)\)位置为1,其余为0的矩阵。则\(\Ker \varphi\)的一组基为:
    \begin{equation*} \{ E_{ij}\mid i \neq j \} \cup \{ E_{11}- E_{ii}\mid i = 2,3,\ldots,n \}. \end{equation*}
    这些矩阵共\(n(n-1) + (n-1) = n^{2} - 1\)个,且线性无关,它们都满足迹为零。
2.
考虑第6.6.2节习题6.6.2.1中的从\(\F_{n-1}[x]\)\(\F_{n}[x]\)的线性映射\(\varphi\)
\begin{equation*} \varphi(a_{0} + a_{1} x + \cdots + a_{n-1}x^{n-1}) = a_{0} x + \frac{1}{2} a_{1} x^{2} + \frac{1}{3} a_{2} x^{3} + \cdots + \frac{1}{n}a_{n-1}x^{n}, \end{equation*}
其中\(a_{0},a_{1},\ldots,a_{n-1}\in \F\)。 求\(\Ker \varphi\)\(\Ima \varphi\)以及它们的维数。
解答.
  • \(\Ker \varphi\):设\(f = a_{0} + a_{1} x + \cdots + a_{n-1}x^{n-1}\in \F_{n-1}[x]\),使得\(\varphi(f)=0\)。则
    \begin{equation*} a_{0} x + \frac{1}{2} a_{1} x^{2} + \cdots + \frac{1}{n}a_{n-1}x^{n} = 0. \end{equation*}
    比较系数得\(a_{i} = 0\)对所有\(i=0,\ldots,n-1\)成立,所以\(f=0\)。因此\(\Ker \varphi = \{0\}\)\(\dim \Ker \varphi = 0\)
  • \(\Ima \varphi\):由定义,\(\Ima \varphi\)由所有形如\(a_{0} x + \frac{1}{2} a_{1} x^{2} + \cdots + \frac{1}{n}a_{n-1}x^{n}\)的多项式组成,其中\(a_{i} \in \F\)。因为系数\(a_{i}\)可任意选取,所以\(\Ima \varphi\)\(\F_{n}[x]\)中由\(x, x^{2}, \ldots, x^{n}\)张成的子空间,即所有常数项为零的多项式构成的子空间。故
    \begin{equation*} \Ima \varphi = \{ p(x) \in \F_{n}[x] \mid p(0)=0 \}. \end{equation*}
    一组基为\(\{ x, x^{2}, \ldots, x^{n} \}\),维数为\(n\)
3.
\(V,U,W\)是有限维线性空间,\(\varphi \in \mathcal{L}(V,U), \psi \in \mathcal{L}(U,W)\),证明:
\begin{equation*} \dim \Ker \psi \varphi \leq \dim \Ker \varphi + \dim \Ker \psi. \end{equation*}
解答.
考虑\(\varphi\)在子空间\(K = \Ker \psi \varphi\)上的限制\(\varphi|_{K}: K \to U\)。对任意\(\alpha \in K\),有\(\psi(\varphi(\alpha)) = 0\),故\(\varphi(\alpha) \in \Ker \psi\),即\(\Ima \varphi|_{K} \subseteq \Ker \psi\)。因此
\begin{equation} \dim \varphi(K) \leq \dim \Ker \psi.\tag{6.7.1} \end{equation}
另一方面,将线性映射基本定理应用于\(\varphi|_{K}\),有
\begin{equation*} \dim K = \dim \Ker(\varphi|_{K}) + \dim \Ima (\varphi|_{K}). \end{equation*}
注意到\(\Ker(\varphi|_{K}) = \{ \alpha \in K \mid \varphi(\alpha)=0 \} = K \cap \Ker \varphi \subseteq \Ker \varphi\),所以
\begin{equation} \dim \Ker(\varphi|_{K}) \leq \dim \Ker \varphi.\tag{6.7.2} \end{equation}
结合((6.7.1))和((6.7.2)),得
\begin{equation*} \dim K \leq \dim \Ker \varphi + \dim \Ker \psi, \end{equation*}
\(\dim \Ker \psi \varphi \leq \dim \Ker \varphi + \dim \Ker \psi\)
4.
\(V,U\)是有限维线性空间,\(\varphi \in \mathcal{L}(V,U)\),证明:存在\(V\)的子空间\(V'\)使得\(V' \cap \Ker \varphi = 0\)\(\Ima \varphi = \{ \varphi(\alpha) \mid \alpha \in V'\}\)
解答.
\(\Ker \varphi\)的一个基\((\alpha_{1}, \ldots, \alpha_{k})\),将其扩充为\(V\)的一个基\((\alpha_{1}, \ldots, \alpha_{k}, \beta_{1}, \ldots, \beta_{r})\)。令\(V' = \langle \beta_{1}, \ldots, \beta_{r} \rangle\),即由\(\beta_{1}, \ldots, \beta_{r}\)张成的子空间。则显然\(V' \cap \Ker \varphi = 0\)(因为\(\alpha_{1}, \ldots, \alpha_{k}, \beta_{1}, \ldots, \beta_{r}\)线性无关)。
对任意\(\alpha \in V\),可唯一表示为\(\alpha = \sum_{i=1}^{k} a_{i} \alpha_{i} + \sum_{j=1}^{r} b_{j} \beta_{j}\),则
\begin{equation*} \varphi(\alpha) = \sum_{i=1}^{k} a_{i} \varphi(\alpha_{i}) + \sum_{j=1}^{r} b_{j} \varphi(\beta_{j}) = \sum_{j=1}^{r} b_{j} \varphi(\beta_{j}) \in \varphi(V'). \end{equation*}
所以\(\Ima \varphi \subseteq \varphi(V')\)。反之,显然\(\varphi(V') \subseteq \Ima \varphi\)。故\(\Ima \varphi = \varphi(V')\)

提高题.

5.
\(V\)是数域\(\F\)上的有限维线性空间,\(\varphi \in \mathcal{L}(V, \F)\),证明:若存在\(\alpha \in V\backslash \Ker \varphi\),则
\begin{equation*} V = \Ker \varphi \oplus \langle \alpha \rangle. \end{equation*}
解答.
由于\(\varphi \neq 0\)(因为存在\(\alpha \notin \Ker \varphi\)),所以\(\varphi\)是满射(因为\(\Ima \varphi\)\(\F\)的子空间,且包含非零元,故为整个\(\F\))。由维数公式,
\begin{equation*} \dim V = \dim \Ker \varphi + \dim \Ima \varphi = \dim \Ker \varphi + 1. \end{equation*}
\(k = \dim \Ker \varphi\),取\(\Ker \varphi\)的一个基\((\alpha_{1}, \ldots, \alpha_{k})\)。由于\(\alpha \notin \Ker \varphi\),我们断言\(\alpha_{1}, \ldots, \alpha_{k}, \alpha\)线性无关。事实上,若有线性组合
\begin{equation*} c_{1} \alpha_{1} + \cdots + c_{k} \alpha_{k} + c \alpha = 0, \end{equation*}
两边用\(\varphi\)作用得
\begin{equation*} c \varphi(\alpha) = 0. \end{equation*}
因为\(\varphi(\alpha) \neq 0\),所以\(c=0\),于是\(c_{1} \alpha_{1} + \cdots + c_{k} \alpha_{k} = 0\),由基的线性无关性得\(c_{1} = \cdots = c_{k} = 0\)。因此\(\alpha_{1}, \ldots, \alpha_{k}, \alpha\)线性无关,且个数为\(k+1 = \dim V\),故构成\(V\)的一组基。于是\(V = \langle \alpha_{1}, \ldots, \alpha_{k}, \alpha \rangle = \Ker \varphi + \langle \alpha \rangle\)。又因为\(\Ker \varphi \cap \langle \alpha \rangle = \{0\}\)(若有\(c\alpha \in \Ker \varphi\),则\(\varphi(c\alpha)=c\varphi(\alpha)=0\),得\(c=0\)),所以和为直和,即\(V = \Ker \varphi \oplus \langle \alpha \rangle\)
6.
\(V,U\)是数域\(\F\)上的有限维线性空间,\(\varphi \in \mathcal{L}(V,U)\)\((\eta_{1}, \ldots, \eta_{r})\)\(\Ima \varphi\)的一个基。证明:存在\(\psi_{1}, \ldots, \psi_{r} \in \mathcal{L}(V,\F)\)使得
\begin{equation*} \varphi(\alpha) = \psi_{1}(\alpha) \eta_{1} + \cdots + \psi_{r}(\alpha) \eta_{r}, \quad \forall \alpha \in V. \end{equation*}
解答.
对任意\(\alpha \in V\)\(\varphi(\alpha) \in \Ima \varphi\),故存在唯一的标量\(\psi_{1}(\alpha), \ldots, \psi_{r}(\alpha) \in \F\)使得
\begin{equation*} \varphi(\alpha) = \psi_{1}(\alpha) \eta_{1} + \cdots + \psi_{r}(\alpha) \eta_{r}. \end{equation*}
这定义了映射\(\psi_{i}: V \to \F\)。下证每个\(\psi_{i}\)是线性的。对任意\(\alpha, \beta \in V\)\(c \in \F\),有
\begin{align*} \varphi(\alpha + \beta)\amp = \varphi(\alpha) + \varphi(\beta)\\ \amp = \sum_{i=1}^{r} \psi_{i}(\alpha) \eta_{i} + \sum_{i=1}^{r} \psi_{i}(\beta) \eta_{i}\\ \amp = \sum_{i=1}^{r} (\psi_{i}(\alpha) + \psi_{i}(\beta)) \eta_{i}, \\ \varphi(c\alpha) \amp = c \varphi(\alpha) \\ \amp = c \sum_{i=1}^{r} \psi_{i}(\alpha) \eta_{i} \\ \amp = \sum_{i=1}^{r} (c \psi_{i}(\alpha)) \eta_{i}. \end{align*}
另一方面,由定义,
\begin{equation*} \varphi(\alpha + \beta) = \sum_{i=1}^{r} \psi_{i}(\alpha + \beta) \eta_{i}, \quad \varphi(c\alpha) = \sum_{i=1}^{r} \psi_{i}(c\alpha) \eta_{i}. \end{equation*}
由于\(\eta_{1}, \ldots, \eta_{r}\)线性无关,比较系数得
\begin{equation*} \psi_{i}(\alpha + \beta) = \psi_{i}(\alpha) + \psi_{i}(\beta), \quad \psi_{i}(c\alpha) = c \psi_{i}(\alpha), \end{equation*}
所以\(\psi_{i}\)是线性函数,即\(\psi_{i} \in \mathcal{L}(V, \F)\)
7.
\(V\)\(n\)维线性空间,\(U\)\(m\)维线性空间,\(\varphi \in \mathcal{L}(V,U)\)是从\(V\)\(U\)的线性映射且是单射,证明:存在\(U\)\(V\)的满射\(\psi\)使得\(\psi \varphi ={\rm id}_{V}\)
解答.
\(V\)的一个基\((\xi_{1}, \ldots, \xi_{n})\),因\(\varphi\)是单射,由定理6.7.1的证明可知,\((\eta_{1} = \varphi(\xi_{1}), \ldots, \eta_{n} = \varphi(\xi_{n}))\)构成\(\Ima \varphi\)的一个基。将其扩充为\(U\)的一个基\((\eta_{1}, \ldots, \eta_{n}, \eta_{n+1}, \ldots, \eta_{m})\)。定义线性映射\(\psi: U \to V\)为:在基\(\eta_{1}, \ldots, \eta_{m}\)上规定
\begin{equation*} \psi(\eta_{i}) = \begin{cases}\xi_{i},&i=1,\ldots,n, \\ 0,&i=n+1,\ldots,m,\end{cases} \end{equation*}
然后线性扩张到整个\(U\)。则对任意\(\alpha \in V\),设\(\alpha = \sum_{i=1}^{n} a_{i} \xi_{i}\),有
\begin{equation*} \varphi(\alpha) = \sum_{i=1}^{n} a_{i} \eta_{i}. \end{equation*}
于是
\begin{equation*} \psi(\varphi(\alpha)) = \psi\left( \sum_{i=1}^{n} a_{i} \eta_{i} \right) = \sum_{i=1}^{n} a_{i} \xi_{i} = \alpha, \end{equation*}
所以\(\psi \varphi = \operatorname{id}_{V}\)。由此可得\(\psi\)是满射:因为对任意\(\beta \in V\),有\(\beta = \psi(\varphi(\beta))\),即\(\beta \in \Ima \psi\),故\(\psi\)是满射。
8.
\(V,U\)是有限维线性空间,\(\varphi\)是从\(V\)\(U\)的线性映射。证明下列三个命题是等价的。
  1. \(\varphi\)是单射;
  2. 对于任意从\(U\)\(V\)的线性映射\(\psi, \psi'\),若\(\varphi \psi = \varphi \psi'\),则\(\psi = \psi'\)
  3. 存在从\(U\)\(V\)的线性\(\psi\)使得\(\psi \varphi ={\rm id}_{V}\)
解答.
(1) \(\Rightarrow\) (2): 假设\(\varphi\)是单射,且\(\varphi \psi = \varphi \psi'\)。则对任意\(\beta \in U\),有\(\varphi(\psi(\beta)) = \varphi(\psi'(\beta))\),由单射性得\(\psi(\beta) = \psi'(\beta)\),所以\(\psi = \psi'\)
(2) \(\Rightarrow\) (1): 假设(2)成立。若\(\varphi\)不是单射,由命题6.7.2\(\Ker \varphi \neq 0\)。设\(\alpha \neq 0 \in \Ker \varphi\)。取\(U\)的一个基\((\xi_{1}, \ldots, \xi_{k})\),定义两个线性映射\(\psi, \psi': U \to V\)使得
\begin{equation*} \psi(\xi_{1}) = 0, \quad \psi'(\xi_{1}) = \alpha, \quad \psi(\xi_{i}) = \psi'(\xi_{i}) = 0, ~~\forall i = 2, \ldots, k. \end{equation*}
则对任意\(\beta = \sum c_{i} \xi_{i} \in U\),有\(\varphi(\psi(\beta)) = \varphi(c_{1} \cdot 0) = 0\)\(\varphi(\psi'(\beta)) = \varphi(c_{1} \alpha) = c_{1} \varphi(\alpha)=0\),所以\(\varphi \psi = \varphi \psi'\),但\(\psi \neq \psi'\),与(2)矛盾。故\(\varphi\)是单射。
(1) \(\Rightarrow\) (3): 由\(\varphi\)是单射,知\(\dim V = \dim \Ima \varphi \leq \dim U\)。取\(V\)的一个基\((\xi_{1}, \ldots, \xi_{n})\),则由命题6.5.4的证明过程知\(\varphi(\xi_{1}), \ldots, \varphi(\xi_{n})\)线性无关。将其扩充为\(U\)的一个基\((\varphi(\xi_{1}), \ldots, \varphi(\xi_{n}), \eta_{n+1}, \ldots, \eta_{m})\)。定义\(\psi: U \to V\)\(\psi(\varphi(\xi_{i})) = \xi_{i}, i=1,\ldots, n\)\(\psi(\eta_{j})=0, j=n+1, \ldots, m\),则\(\psi\)线性且满足\(\psi \varphi ={\rm id}_{V}\)
(3) \(\Rightarrow\) (1): 假设存在\(\psi\)使得\(\psi \varphi = \operatorname{id}_{V}\)。若\(\varphi(\alpha)=0\),则\(\alpha = \psi(\varphi(\alpha)) = \psi(0)=0\),所以\(\varphi\)是单射。
9.
\(V,U\)是有限维线性空间,\(\varphi\)是从\(V\)\(U\)的线性映射。证明下列三个命题是等价的。
  1. \(\varphi\)是满射;
  2. 对于任意从\(U\)\(V\)的线性映射\(\psi, \psi'\),若\(\psi \varphi = \psi' \varphi\),则\(\psi = \psi'\)
  3. 存在从\(U\)\(V\)的线性\(\psi\)使得\(\varphi \psi ={\rm id}_{U}\)
解答.
(1) \(\Rightarrow\) (2): 假设\(\varphi\)是满射,且\(\psi \varphi = \psi' \varphi\)。对任意\(\beta \in U\),由满射性,存在\(\alpha \in V\)使得\(\beta = \varphi(\alpha)\)。则\(\psi(\beta) = \psi(\varphi(\alpha)) = \psi'(\varphi(\alpha)) = \psi'(\beta)\),所以\(\psi = \psi'\)
(2) \(\Rightarrow\) (1): 假设(2)成立。若\(\varphi\)不是满射,则\(\Ima \varphi\)\(U\)的真子空间。设\(\dim U = m\)\(\dim \Ima \varphi = r < m\)。取\(\Ima \varphi\)的一个基\((\eta_{1}, \ldots, \eta_{r})\),扩充为\(U\)的基\((\eta_{1}, \ldots, \eta_{r}, \eta_{r+1}, \ldots, \eta_{m})\)。定义两个线性映射\(\psi, \psi': U \to V\)满足:
\begin{equation*} \psi(\eta_{r+1}) = 0, \quad \psi'(\eta_{r+1}) = \beta \neq 0 \in V, \quad \psi(\eta_{i}) = \psi'(\eta_{i}) = 0, ~~\forall i \neq r+1. \end{equation*}
则对任意\(\alpha \in V\)\(\varphi(\alpha)\)可表示为\(\eta_{1}, \ldots, \eta_{r}\)的线性组合,故\(\psi(\varphi(\alpha))=0\)\(\psi'(\varphi(\alpha))=0\),所以\(\psi \varphi = \psi' \varphi\),但\(\psi \neq \psi'\),与(2)矛盾。故\(\varphi\)是满射。
(1) \(\Rightarrow\) (3): 由\(\varphi\)是满射,知\(\dim U = \dim \Ima \varphi \leq \dim V\)。取\(U\)的一个基\((\eta_{1}, \ldots, \eta_{m})\),对每个\(\eta_{i}\),选取\(\xi_{i} \in V\)使得\(\varphi(\xi_{i}) = \eta_{i}\)。定义\(\psi: U \to V\)\(\psi(\eta_{i}) = \xi_{i}\),则\(\varphi \psi = \operatorname{id}_{U}\)
(3) \(\Rightarrow\) (1): 假设存在\(\psi\)使得\(\varphi \psi = \operatorname{id}_{U}\)。对任意\(\beta \in U\),有\(\beta = \varphi(\psi(\beta)) \in \Ima \varphi\),所以\(\varphi\)是满射。
10.
\(\varphi\)\(n\)维线性空间\(V\)上的线性变换,\(i\)是任意正整数,证明:
\begin{equation*} \dim (\Ima \varphi^{i-1}\cap \Ker \varphi) = \dim \Ker \varphi^{i} - \dim \Ker \varphi^{i-1}. \end{equation*}
解答.
考虑映射\(\varphi\)在子空间\(\Ima \varphi^{i-1}\)上的限制,记为\(\varphi|_{\Ima \varphi^{i-1}}: \Ima \varphi^{i-1}\to V\)。显然,\(\Ker (\varphi|_{\Ima \varphi^{i-1}}) = \Ima \varphi^{i-1}\cap \Ker \varphi\)。而\(\Ima (\varphi|_{\Ima \varphi^{i-1}}) = \varphi(\Ima \varphi^{i-1}) = \Ima \varphi^{i}\)。由线性映射基本定理,
\begin{equation*} \dim \Ima \varphi^{i-1}= \dim \Ker (\varphi|_{\Ima \varphi^{i-1}}) + \dim \Ima (\varphi|_{\Ima \varphi^{i-1}}), \end{equation*}
\begin{equation*} \dim \Ima \varphi^{i-1}= \dim (\Ima \varphi^{i-1}\cap \Ker \varphi) + \dim \Ima \varphi^{i}. \end{equation*}
移项得
\begin{equation*} \dim (\Ima \varphi^{i-1}\cap \Ker \varphi) = \dim \Ima \varphi^{i-1}- \dim \Ima \varphi^{i}. \end{equation*}
对线性变换\(\varphi^{j}\)应用维数公式:\(\dim V = \dim \Ker \varphi^{j} + \dim \Ima \varphi^{j}\),所以\(\dim \Ima \varphi^{j} = \dim V - \dim \Ker \varphi^{j}\)。代入上式得
\begin{align*} \dim (\Ima \varphi^{i-1}\cap \Ker \varphi)\amp = (\dim V - \dim \Ker \varphi^{i-1}) - (\dim V - \dim \Ker \varphi^{i}) \\ \amp = \dim \Ker \varphi^{i} - \dim \Ker \varphi^{i-1}. \end{align*}
证毕。
11.
从线性映射的观点证明Sylvester不等式:
\begin{equation*} r(AB) \geq r(A) + r(B) - n, \end{equation*}
其中,\(A \in \F^{m \times n}, B \in \F^{n \times p}\)
解答.
\(A\)对应于线性映射\(\varphi_{A}: \F^{n} \to \F^{m}\)\(B\)对应于线性映射\(\varphi_{B}: \F^{p} \to \F^{n}\),则\(AB\)对应于\(\varphi_{A} \varphi_{B}: \F^{p} \to \F^{m}\)。我们需要证明
\begin{equation*} r(AB) \geq r(A) + r(B) - n. \end{equation*}
\begin{equation*} \dim \Ima (\varphi_{A} \varphi_{B}) \geq \dim \Ima \varphi_{A} + \dim \Ima \varphi_{B} - n. \end{equation*}
由于\(\Ima (\varphi_{A} \varphi_{B}) = \varphi_{A}(\Ima \varphi_{B})\),且\(\Ima \varphi_{B} \subseteq \F^{n}\),考虑\(\varphi_{A}\)在子空间\(\Ima \varphi_{B}\)上的限制\(\varphi_{A}|_{\Ima \varphi_B}: \Ima \varphi_{B} \to \F^{m}\)。则
\begin{equation*} \Ima (\varphi_{A}|_{\Ima \varphi_B}) = \varphi_{A}(\Ima \varphi_{B}) = \Ima (\varphi_{A} \varphi_{B}). \end{equation*}
由线性映射基本定理,
\begin{equation*} \dim \Ima \varphi_{B} = \dim \Ker (\varphi_{A}|_{\Ima \varphi_B}) + \dim \Ima (\varphi_{A}|_{\Ima \varphi_B}). \end{equation*}
\(\Ker (\varphi_{A}|_{\Ima \varphi_B}) = \Ima \varphi_{B} \cap \Ker \varphi_{A}\),所以
\begin{equation*} \dim \Ima (\varphi_{A} \varphi_{B}) = \dim \Ima \varphi_{B} - \dim (\Ima \varphi_{B} \cap \Ker \varphi_{A}). \end{equation*}
又因为\(\Ima \varphi_{B} \cap \Ker \varphi_{A} \subseteq \Ker \varphi_{A}\),故
\begin{equation*} \dim (\Ima \varphi_{B} \cap \Ker \varphi_{A}) \leq \dim \Ker \varphi_{A} = n - \dim \Ima \varphi_{A}. \end{equation*}
代入得
\begin{align*} \dim \Ima (\varphi_{A} \varphi_{B})\amp \geq \dim \Ima \varphi_{B} - (n - \dim \Ima \varphi_{A}) \\ \amp = \dim \Ima \varphi_{A} + \dim \Ima \varphi_{B} - n. \end{align*}
\(r(AB) \geq r(A) + r(B) - n\)

挑战题.

12.
从线性映射的观点证明:
\begin{equation*} r(ABC) \geq r(AB) + r(BC) - r(B), \end{equation*}
其中,矩阵\(A,B,C\)的维数使\(ABC\)相乘合法。