主要内容\(\DeclarMathOperator{\deg}{deg}
\DeclarMathOperator{\adj}{adj}
\DeclareMathOperator{\Ker}{Ker}
\DeclareMathOperator{\Ima}{Im}
\newcommand{\N}{\mathbb N}
\newcommand{\Z}{\mathbb Z}
\newcommand{\Q}{\mathbb Q}
\newcommand{\R}{\mathbb R}
\newcommand{\F}{\mathbb F}
\newcommand{\C}{\mathbb C}
\newcommand{\K}{\mathbb K}
\newcommand{\myunit}{1 cm}
\newcommand{\blue}[1]{{\color{blue}#1}}
\newcommand\iddots{\mathinner{
\kern1mu\raise1pt{.}
\kern2mu\raise4pt{.}
\kern2mu\raise7pt{\Rule{0pt}{7pt}{0pt}.}
\kern1mu
}}
\tikzset{
node style sp/.style={draw,circle,minimum size=\myunit},
node style ge/.style={circle,minimum size=\myunit},
arrow style mul/.style={draw,sloped,midway,fill=white},
arrow style plus/.style={midway,sloped,fill=white},
}
\newcommand{\lt}{<}
\newcommand{\gt}{>}
\newcommand{\amp}{&}
\definecolor{fillinmathshade}{gray}{0.9}
\newcommand{\fillinmath}[1]{\mathchoice{\colorbox{fillinmathshade}{$\displaystyle \phantom{\,#1\,}$}}{\colorbox{fillinmathshade}{$\textstyle \phantom{\,#1\,}$}}{\colorbox{fillinmathshade}{$\scriptstyle \phantom{\,#1\,}$}}{\colorbox{fillinmathshade}{$\scriptscriptstyle\phantom{\,#1\,}$}}}
\)
节 8.5 奇异值分解——酉相抵标准型
练习 习题
基础题.
1.
求下列矩阵的奇异值分解:
-
\(\begin{pmatrix}
1 & 1\\
1 & 1\\
-1 & -1
\end{pmatrix}\);
-
\(\begin{pmatrix}
1 & 0 & 1 & 1 \\
1 & 1 & 0 & 1
\end{pmatrix}\);
-
\(\begin{pmatrix}
1 & 1 & 1 \\
1 & 0 & -1\\
1 & -2 & 1\\
1 & 1 & 1
\end{pmatrix}\)。
解答.
-
直接计算可知 \(A^HA=\begin{pmatrix}
3 & 3 \\
3 & 3
\end{pmatrix}\),则\(A^HA\)的特征值为
\begin{equation*}
\lambda_1 = 6, \lambda_2 = 0,
\end{equation*}
对应的单位特征向量为
\begin{equation*}
v_1 = \frac{1}{\sqrt{2}} \begin{pmatrix} 1 \\ 1 \end{pmatrix}, v_2 = \frac{1}{\sqrt{2}} \begin{pmatrix} 1 \\ -1 \end{pmatrix}.
\end{equation*}
取\(u_1 = \frac{1}{\sqrt{\lambda_1}} A v_1 = \frac{1}{\sqrt{3}} \begin{pmatrix} 1 \\ 1 \\ -1 \end{pmatrix}\),将其扩充为\(\R^3\)的一组标准正交基
\begin{equation*}
u_1 = \frac{1}{\sqrt{3}} \begin{pmatrix} 1 \\ 1 \\ -1 \end{pmatrix}, u_2 = \frac{1}{\sqrt{2}} \begin{pmatrix} 1 \\ -1 \\ 0 \end{pmatrix}, u_3 = \frac{1}{\sqrt{6}} \begin{pmatrix} 1 \\ 1 \\ 2 \end{pmatrix}.
\end{equation*}
故矩阵\(A\)的SVD分解为
\begin{equation*}
\begin{array}{cl}
A & = \begin{pmatrix}
u_1 & u_2 & u_3
\end{pmatrix} \begin{pmatrix} \sqrt{6} & 0 \\ 0 & 0 \\ 0 & 0 \end{pmatrix} \begin{pmatrix}
v_1 & v_2
\end{pmatrix}^H \\
& = \begin{pmatrix} \frac{1}{\sqrt{3}} & \frac{1}{\sqrt{2}} & \frac{1}{\sqrt{6}} \\ \frac{1}{\sqrt{3}} & -\frac{1}{\sqrt{2}} & \frac{1}{\sqrt{6}} \\ -\frac{1}{\sqrt{3}} & 0 & \frac{2}{\sqrt{6}} \end{pmatrix} \begin{pmatrix} \sqrt{6} & 0 \\ 0 & 0 \\ 0 & 0 \end{pmatrix} \begin{pmatrix} \frac{1}{\sqrt{2}} & \frac{1}{\sqrt{2}} \\ \frac{1}{\sqrt{2}} & -\frac{1}{\sqrt{2}} \end{pmatrix}.
\end{array}
\end{equation*}
-
矩阵\(A\)的SVD分解为
\begin{equation*}
A = U \begin{pmatrix} \sqrt{5} & 0 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 & 0 \end{pmatrix} V^H.
\end{equation*}
其中\(U = \begin{pmatrix} \frac{1}{\sqrt{2}} & \frac{1}{\sqrt{2}} \\ \frac{1}{\sqrt{2}} & -\frac{1}{\sqrt{2}} \end{pmatrix}, V = \begin{pmatrix}
\frac{2}{\sqrt{10}} & 0 & \frac{1}{\sqrt{2}} & \frac{1}{\sqrt{5}}\\
\frac{1}{\sqrt{10}} & -\frac{1}{\sqrt{2}} & 0 & -\frac{2}{\sqrt{5}}\\
\frac{1}{\sqrt{10}} & \frac{1}{\sqrt{2}} & 0 & -\frac{2}{\sqrt{5}}\\
\frac{2}{\sqrt{10}} & 0 & -\frac{1}{\sqrt{2}} & \frac{1}{\sqrt{5}}
\end{pmatrix}\)。
-
矩阵\(A\)的SVD分解为
\begin{equation*}
A = U \begin{pmatrix} \sqrt{6} & 0 & 0 \\ 0 & \sqrt{6} & 0 \\ 0 & 0 & \sqrt{2} \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix} V^H,
\end{equation*}
其中\(U=\begin{pmatrix} \frac{1}{\sqrt{3}} & \frac{1}{\sqrt{6}} & 0 & \frac{1}{\sqrt{2}} \\ 0 & \frac{1}{\sqrt{6}} & 1 & 0 \\ \frac{1}{\sqrt{3}} & -\frac{2}{\sqrt{6}} & 0 & 0 \\ \frac{1}{\sqrt{3}} & \frac{1}{\sqrt{6}} & 0 & -\frac{1}{\sqrt{2}} \end{pmatrix}, V = \begin{pmatrix} \frac{1}{\sqrt{2}} & 0 & \frac{1}{\sqrt{2}} \\ 0 & 1 & 0 \\ \frac{1}{\sqrt{2}} & 0 & -\frac{1}{\sqrt{2}} \end{pmatrix}\)。
2.
设
\(A=U\Sigma V^H\)是
\(m\times n\)阶矩阵
\(A\)的奇异值分解,求
\(A^H\)的奇异值分解。
解答.
将\(A=U\Sigma V^H\)两边取共轭转置:
\begin{equation*}
A^H=(U\Sigma V^H)^H=(V^H)^H \Sigma^H U^H=V \Sigma^H U^H,
\end{equation*}
这里\(V, U\)是酉矩阵,且\(\Sigma^H=\Sigma^T\)是对角元非负且按降序排列的矩阵。因此\(A^H\)的奇异值分解为
\begin{equation*}
A^H=V \Sigma^T U^H.
\end{equation*}
提高题.
3.
设\(A=U\Sigma V^H\)是\(m\times n\)阶矩阵\(A\)的奇异值分解,\(\sigma_1,\ldots,\sigma_r\)是\(A\)的所有非零奇异值。用\(u_j\)、\(v_j\)分别表示\(U\)和\(V\)的第\(j\)列。证明:
-
\(\{u_1,\ldots,u_r\}\)是
\({\rm Im}(A)\)的一组标准正交基;
-
\(\{u_{r+1},\ldots,u_m\}\)是
\({\rm Ker}(A^H)\)的一组标准正交基;
-
\(\{v_1,\ldots,v_r\}\)是
\({\rm Im}(A^H)\)的一组标准正交基;
-
\(\{v_{r+1},\ldots,v_n\}\)是
\({\rm Ker}(A)\)的一组标准正交基。
解答.
-
对任意\(i=1,\dots, r\),由
\begin{equation*}
A(\frac{1}{\sigma_i}V\varepsilon_i)=U\Sigma V^H(\frac{1}{\sigma_i}V\varepsilon_i)=u_i
\end{equation*}
知\(u_1,\dots,u_r\in {\rm Im} (A)\)。注意到\(U\)是酉矩阵,所以\(\{u_1,\dots,u_r\}\)是\({\rm Im}(A)\)中一个标准正交向量组。对任意\(\alpha\in {\rm Im}(A)\),存在\(X\in\C^n\),使得\(\alpha=AX\)。由奇异值分解\(A=U\Sigma V^H\)得
\begin{equation*}
\begin{array}{ll}
\alpha & =U\Sigma V^HX\\
& =\begin{pmatrix}
\sigma_1u_1 & \dots & \sigma_ru_r & 0 &\dots & 0
\end{pmatrix}V^HX\\
&\in\langle u_1,\dots,u_r\rangle
\end{array},
\end{equation*}
因此\(\{u_1,\ldots,u_r\}\)是\({\rm Im}(A)\)的一组标准正交基。
-
对任意\(j=r+1,\dots, m\),由
\begin{equation*}
A^Hu_j=V\Sigma^H U^Hu_j=V\Sigma^H\varepsilon_j=0
\end{equation*}
知\(u_{r+1},\ldots,u_m\in {\rm Ker}A^H\),又\(U\)是酉矩阵,故\(\{u_{r+1},\ldots,u_m\}\)是\({\rm Ker}A^H\)的一个标准正交向量组。注意到
\begin{equation*}
{\rm dim}{\rm Ker}A^H=m-r(A^H)=m-r,
\end{equation*}
因此\(\{u_{r+1},\ldots,u_m\}\)是\({\rm Ker}(A^H)\)的一组标准正交基。
-
由于
\(A^H=V \Sigma^T U^H\)是
\(A^H\)的奇异值分解,所以由
项 8.5.3.a知
\(\{v_1,\ldots,v_r\}\)是
\({\rm Im}(A^H)\)的一组标准正交基。
-
由于
\(A^H=V \Sigma^T U^H\)是
\(A^H\)的奇异值分解,所以由
项 8.5.3.b知
\(\{v_{r+1},\ldots,v_n\}\)是
\({\rm Ker}(A^H)\)的一组标准正交基。
4.
设
\(A\)是
\(n\)阶复方阵,求证:
\(AA^H\)与
\(A^HA\)相似。
解答.
因为\(A\)是\(n\)阶复方阵,所以存在\(n\)阶酉矩阵\(U,V\),使得
\begin{equation*}
A=U\begin{pmatrix}
\sigma_1 & & & & &\\
& \ddots & & & &\\
& & \sigma_r & & &\\
& & & 0 & &\\
& & & & \ddots &\\
& & & & & 0
\end{pmatrix}V^H,
\end{equation*}
则
\begin{equation*}
A^HA=V\begin{pmatrix}
\sigma_1^2 & & & & &\\
& \ddots & & & &\\
& & \sigma_r^2 & & &\\
& & & 0 & &\\
& & & & \ddots &\\
& & & & & 0
\end{pmatrix}V^H,
\end{equation*}
\begin{equation*}
AA^H=U\begin{pmatrix}
\sigma_1^2 & & & & &\\
& \ddots & & & &\\
& & \sigma_r^2 & & &\\
& & & 0 & &\\
& & & & \ddots &\\
& & & & & 0
\end{pmatrix}U^H.
\end{equation*}
因此存在可逆矩阵\(UV^H\),使得\(A^HA=(UV^H)^{-1}(AA^H)(UV^H)\)。从而\(AA^H\)与\(A^HA\)相似。
5.
设
\(P\)是
\(m\)阶酉矩阵,
\(A\in \C^{m\times n} \),证明
\(A\)与
\(PA\)有相同的奇异值。
解答.
设矩阵 \(A\) 的奇异值分解(SVD)为:
\begin{equation*}
A = U \begin{pmatrix}
\Sigma & {\bf 0}\\
{\bf 0} & {\bf 0}
\end{pmatrix} V^{H}
\end{equation*}
其中 \(U \in \mathbb{C}^{m \times m}\) 和 \(V \in \mathbb{C}^{n \times n}\) 是酉矩阵,\(\Sigma ={\rm diag}(\sigma_1,\dots,\sigma_r)\) 是对角矩阵,其对角元是 \(A\) 的奇异值。
考虑矩阵 \(PA\),将 \(A\) 的 SVD 代入:
\begin{equation*}
PA= (PU) \begin{pmatrix}
\Sigma & {\bf 0}\\
{\bf 0} & {\bf 0}
\end{pmatrix} V^{H}
\end{equation*}
由于 \(P\) 是酉矩阵,且 \(U\) 也是酉矩阵,根据酉矩阵的性质,酉矩阵的乘积仍然是酉矩阵,因此矩阵 \(PU\) 也是一个 \(m \times m\) 的酉矩阵。
令 \(U' = PU\),则 \(U'\) 是酉矩阵。此时,\(PA\) 可以表示为:
\begin{equation*}
PA = U' \begin{pmatrix}
\Sigma & {\bf 0}\\
{\bf 0} & {\bf 0}
\end{pmatrix} V^{H}
\end{equation*}
这正好是矩阵
\(PA\) 的一个奇异值分解形式。因此
\(PA\) 的奇异值与
\(A\) 的奇异值完全相同(都是
\(\Sigma\) 对角线上的元素)。
6.
设\(\sigma_1,\ldots,\sigma_r\)是复矩阵\(A\)的所有非零奇异值。证明
\begin{equation*}
{\rm tr}(A^HA)= \sigma_1^2+\cdots+\sigma_r^2.
\end{equation*}
解答.
设矩阵 \(A\) 的奇异值分解为:
\begin{equation*}
A = U \begin{pmatrix}
\Sigma & {\bf 0}\\
{\bf 0} & {\bf 0}
\end{pmatrix} V^{H},
\end{equation*}
其中 \(U \in \mathbb{C}^{m \times m}\) 和 \(V \in \mathbb{C}^{n \times n}\) 是酉矩阵,\(\Sigma ={\rm diag}(\sigma_1,\dots,\sigma_r)\) 的对角元是 \(A\) 的奇异值,则
\begin{equation*}
A^HA=V\begin{pmatrix}
\sigma_1^2 & & & & &\\
& \ddots & & & &\\
& & \sigma_r^2 & & &\\
& & & 0 & &\\
& & & & \ddots &\\
& & & & & 0
\end{pmatrix}V^H.
\end{equation*}
根据矩阵迹的性质,
\begin{equation*}
\begin{array}{ll}
{\rm tr}(A^HA) &={\rm tr}((V{\rm diag}(\sigma_1^2,\dots,\sigma_r^2,0,\dots ,0))V^H)\\
& ={\rm tr}(V^H(V{\rm diag}(\sigma_1^2,\dots,\sigma_r^2,0,\dots ,0)))\\
& ={\rm tr}({\rm diag}(\sigma_1^2,\dots,\sigma_r^2,0,\dots ,0))\\
& =\sigma_1^2+\cdots+\sigma_r^2.
\end{array}
\end{equation*}
7.
若
\(A\)是Hermite矩阵,则
\(A\)的奇异值恰是其非0特征值的绝对值。
解答.
因为\(A\)是Hermite矩阵,所以存在酉矩阵\(U\)使得
\begin{equation*}
A=U^H\begin{pmatrix}
\lambda_1 & & & & &\\
& \ddots & & & &\\
& & \lambda_r & & &\\
& & & 0 & &\\
& & & & \ddots &\\
& & & & & 0
\end{pmatrix}U,
\end{equation*}
其中\(\lambda_1, \dots , \lambda_r\)是\(A\)的非零特征值。矩阵 \(A\) 的奇异值由 \(A^{H} A\) 非零特征值的算术平方根决定,
\begin{equation*}
A^HA=U^H\begin{pmatrix}
\lambda_1^2 & & & & &\\
& \ddots & & & &\\
& & \lambda_r^2 & & &\\
& & & 0 & &\\
& & & & \ddots &\\
& & & & & 0
\end{pmatrix}U
\end{equation*}
的非零特征值为\(\lambda_1^2, \dots , \lambda_r^2\),故\(A\)的奇异值为 \(|\lambda_1|, \dots , |\lambda_r|\)。
挑战题.
8.
设\(\sigma_1\)是复矩阵\(A\)的最大奇异值。证明
\begin{equation*}
\sigma_1 = \max_{\alpha\ne 0} \frac{\|A\alpha\|}{\|\alpha\|}.
\end{equation*}