主要内容

高等代数教学辅导

5.1 标准内积及其几何意义

建设中!

练习 练习

基础题.

1.
给出标准内积空间性质的详细证明。
解答.
对任意\(\alpha=(a_1,\dots,a_n)^T,\beta=(b_1,\dots,b_n)^T,\gamma\in\mathbb{R}^n,c\in\mathbb{R}\)
  1. \(\alpha\cdot\beta=a_1b_1+\cdots+a_nb_n=b_1a_1+\cdots+b_na_n=\beta\cdot\alpha\)
  2. \((\alpha+\gamma)\cdot\beta=(\alpha+\gamma)^T\beta=\alpha^T\beta+\gamma^T\beta=\alpha\cdot\beta+\gamma\cdot\beta\)
  3. \((c\alpha)\cdot\beta=(c\alpha)^T\beta=c(\alpha^T\beta)=c(\alpha\cdot\beta)\)
  4. \(\alpha\cdot\alpha=a_1^2+\cdots+a_n^2\geq 0\),且\(\alpha\cdot\alpha=0\)当且仅当\(a_1=\cdots=a_n=0\),即\(\alpha={\bf 0}\)
2.
\begin{equation*} u = \begin{pmatrix} -1\\2 \end{pmatrix},\ v = \begin{pmatrix} 4\\6 \end{pmatrix},\ w = \begin{pmatrix} 3\\-1\\-5 \end{pmatrix},\ x = \begin{pmatrix} 6\\-2\\3 \end{pmatrix}, \end{equation*}
计算
  1. \(u \cdot u\)\(v \cdot u\)\(\dfrac{v \cdot u}{u \cdot u}\)
  2. \(w \cdot w\)\(x \cdot w\)\(\dfrac{x \cdot w}{w \cdot w}\)
  3. \(\dfrac{1}{w \cdot w}w\)\(\dfrac{1}{u \cdot u}u\)
  4. \(\left( \dfrac{u \cdot v}{v \cdot v}\right) v\)\(\left( \dfrac{x \cdot w}{x \cdot x}\right) x\)
  5. \(\| w \|\)\(\| x \|\)
解答.
  1. \(u \cdot u=(-1)^2+2^2=5\)
    \(v \cdot u=4\times (-1)+6\times 2=8\)
    \(\dfrac{v \cdot u}{u \cdot u}=\frac{8}{5}\)
  2. \(w \cdot w=3^2+(-1)^2+(-5)^2=35\)
    \(x \cdot w=6\times 3+(-2)\times (-1)+3\times (-5)=5\)
    \(\dfrac{x \cdot w}{w \cdot w}=\frac{1}{7}\)
  3. \(\dfrac{1}{w \cdot w}w=\frac{1}{35}\begin{pmatrix} 3\\-1\\-5 \end{pmatrix}=\begin{pmatrix} \frac{3}{35}\\-\frac{1}{35}\\-\frac{1}{7} \end{pmatrix}\)
    \(\dfrac{1}{u \cdot u}u=\frac{1}{5}\begin{pmatrix} -1\\2 \end{pmatrix}=\begin{pmatrix} -\frac{1}{5}\\\frac{2}{5} \end{pmatrix}\)
  4. \(\left( \dfrac{u \cdot v}{v \cdot v}\right) v=\frac{8}{4^2+6^2}\begin{pmatrix} 4\\6 \end{pmatrix}=\begin{pmatrix} \frac{8}{13}\\\frac{12}{13} \end{pmatrix}\)
    \(\left( \dfrac{x \cdot w}{x \cdot x}\right) x=\frac{5}{6^2+(-2)^2+3^2}\begin{pmatrix} 6\\-2\\3 \end{pmatrix}=\begin{pmatrix} \frac{30}{49}\\-\frac{10}{49}\\\frac{15}{49} \end{pmatrix}\)
  5. \(\| w \|=\sqrt{w\cdot w}=\sqrt{3^2+(-1)^2+(-5)^2}=\sqrt{35}\)
    \(\| x \|=\sqrt{x\cdot x}=\sqrt{6^2+(-2)^2+3^2}=7\)
3.
将下列向量单位化:
\begin{equation*} u = \begin{pmatrix} -3\\4 \end{pmatrix},\ v = \begin{pmatrix} \frac{8}{3}\\ 2 \end{pmatrix},\ w = \begin{pmatrix} 6\\4\\3 \end{pmatrix},\ x = \begin{pmatrix} \frac{7}{4}\\\frac{1}{2}\\1 \end{pmatrix}. \end{equation*}
解答.
\(\frac{u}{\|u\|}=\frac{1}{\sqrt{(-3)^2+4^2}}\begin{pmatrix} -3\\4 \end{pmatrix}=\begin{pmatrix} -\frac{3}{5}\\\frac{4}{5} \end{pmatrix}\)
\(\frac{v}{\|v\|} = \frac{1}{\sqrt{(\frac{8}{3})^2+2^2}}\begin{pmatrix} \frac{8}{3}\\ 2 \end{pmatrix}=v = \begin{pmatrix} \frac{4}{5}\\ \frac{3}{5} \end{pmatrix}\)
\(\frac{w}{\|w\|} =\frac{1}{\sqrt{6^2+4^2+3^2}} \begin{pmatrix} 6\\4\\3 \end{pmatrix} = \begin{pmatrix} \frac{6\sqrt{61}}{61}\\\frac{4\sqrt{61}}{61}\\\frac{3\sqrt{61}}{61} \end{pmatrix}\)
\(\frac{x}{\|x\|} =\frac{1}{\sqrt{(\frac{7}{4})^2+(\frac{1}{2})^2+1^2}} \begin{pmatrix} \frac{7}{4}\\\frac{1}{2}\\1 \end{pmatrix}=\begin{pmatrix} \frac{7\sqrt{69}}{69}\\\frac{2\sqrt{69}}{69}\\\frac{4\sqrt{69}}{69} \end{pmatrix}\)
4.
求下列每组向量间的距离和夹角:
  1. \(x = \begin{pmatrix} 10\\-3 \end{pmatrix}\)\(y = \begin{pmatrix} -1\\-5 \end{pmatrix}\)
  2. \(u = \begin{pmatrix} 0\\-5\\2 \end{pmatrix}\)\(v = \begin{pmatrix} -4\\-1\\8 \end{pmatrix}\)
解答.
  1. \(d(x,y)=\|x-y\|=\sqrt{(10-(-1))^2+(-3-(-5))^2}=5\sqrt{5}\)
    \(\theta = \arccos \frac{x \cdot y}{\|x\| \|y\|} =\arccos\frac{5}{\sqrt{2834}}\)
  2. \(d(u,v)=\|u-v\|=\sqrt{4^2+(-4)^2+(-6)^2}=2\sqrt{17}\)
    \(\theta = \arccos \frac{u \cdot v}{\|u\| \|v\|} = \arccos\frac{7\sqrt{29}}{87}\)

提高题.

5.
利用标准内积证明\(2\)阶行列式的几何意义,即\(2\)阶行列式的绝对值等于其行(或列)向量组张成的平行四边形面积。
解答.
设平行四边形\(OACB\)邻边\(\overrightarrow{OA}=(a_1,a_2)^T\)\(\overrightarrow{OB}=(b_1,b_2)^T\)的夹角为\(\theta\), 则其面积
\begin{equation*} \begin{array}{ll} S & = \|\overrightarrow{OA}\|\|\overrightarrow{OB}\|\sin\theta\\ & = \|\overrightarrow{OA}\|\|\overrightarrow{OB}\|\sqrt{1-(\cos\theta)^2}\\ & = \sqrt{a_1^2+a_2^2}\sqrt{b_1^2+b_2^2}\sqrt{1-(\frac{a_1b_1+a_2b_2}{\sqrt{a_1^2+a_2^2}\sqrt{b_1^2+b_2^2}})^2}\\ & = \sqrt{a_1^2b_2^2+a_2^2b_1^2-2a_1b_1a_2b_2}\\ & =\left|\det\begin{pmatrix}a_1&b_1\\a_2&b_2\end{pmatrix}\right|. \end{array} \end{equation*}
6.
平行四边形法则:设\(u,v\)都是标准内积空间\(\R^n\)中一对向量,则
\begin{equation*} \|u+v\|^2+\|u-v\|^2 = 2\left(\|u\|^2 +\|v\|^2 \right). \end{equation*}
解答.
\begin{equation*} \begin{array}{ll} & \|u+v\|^2+\|u-v\|^2\\ = & (u+v) \cdot (u+v) + (u-v) \cdot (u-v)\\ = & \|u\|^2+\|v\|^2+2u\cdot v+\|u\|^2+\|v\|^2-2u\cdot v\\ = & 2\left(\|u\|^2 +\|v\|^2 \right). \end{array} \end{equation*}
7.
\(A\in \R^{m\times n}\)\(B \in \R^{m\times n}\)是两个同阶矩阵,证明不等式:
\begin{equation*} \left({\rm tr}(AB^T)\right)^2\le {\rm tr}(AA^T){\rm tr}(BB^T). \end{equation*}
解答.
\(A,B\)的列向量分别是\(\alpha_1,\dots,\alpha_n\)\(\beta_1,\dots,\beta_n\),其中\(\alpha_i,\beta_i\in\R^m\)。令
\begin{equation*} \alpha=\begin{pmatrix} \alpha_1 \\ \vdots \\ \alpha_n\end{pmatrix},\ \beta=\begin{pmatrix} \beta_1 \\ \vdots \\ \beta_n\end{pmatrix}, \end{equation*}
\(\alpha,\beta\in\R^{mn}\),且
\begin{equation*} \begin{array}{ll} \beta\cdot\alpha & = \beta^T\alpha\\ & = \beta_1^T\alpha_1+\cdots+\beta_n^T\alpha_n\\ & = (\sum\limits_{i=1}^mb_{i1}a_{i1})+\cdots+(\sum\limits_{i=1}^mb_{in}a_{in})\\ & = \sum\limits_{i=1}^m\sum\limits_{j=1}^n a_{ij}b_{ij}\\ & = {\rm tr}(AB^T). \end{array} \end{equation*}
同理\(\alpha\cdot\alpha = {\rm tr}(AA^T), \beta\cdot\beta = {\rm tr}(BB^T)\)。根据Cauchy不等式, \((\alpha\cdot\beta)^2\leq\|\alpha\|^2\|\beta\|^2\),因此
\begin{equation*} \left({\rm tr}(AB^T)\right)^2\le {\rm tr}(AA^T){\rm tr}(BB^T). \end{equation*}
8.
\(\alpha \)\(\beta \)\(\gamma\)是标准内积空间\(\mathbb{R}^n\)中的向量,求证:
  1. \(\alpha\ne \beta\)时,\(d(\alpha,\beta) > 0\)
  2. \(d(\alpha,\beta)=d(\beta,\alpha) \)
  3. \(d(\alpha,\beta)\le d(\alpha,\gamma)+d(\gamma,\beta)\)
解答.
  1. \(\alpha\ne \beta\)时,\(\alpha-\beta\neq 0\),故
    \begin{equation*} d(\alpha,\beta)=\sqrt{\left(\alpha- \beta,\alpha- \beta\right)} > 0; \end{equation*}
  2. \(d(\alpha,\beta)=\|\alpha- \beta\|=\|- (\alpha- \beta)\|=\|\beta-\alpha\|=d(\beta,\alpha)\)
  3. 根据三角不等式,
    \begin{equation*} \begin{array}{ll} d(\alpha,\beta) & =\|\alpha- \beta\|\\ & =\|(\alpha- \gamma)+(\gamma- \beta)\|\\ & \leq\|\alpha- \gamma\|+\|\gamma- \beta\|\\ & =d(\alpha,\gamma)+d(\gamma,\beta). \end{array} \end{equation*}