节 7.3 特征值与特征向量
建设中!
练习 练习
基础题.
2.
3.
(1)\(A=\begin{pmatrix}
6&2&4\\2&3&2\\4&2&6
\end{pmatrix}\);(2)\(A=\begin{pmatrix}
1&0&0\\0&a&b\\0&0&c
\end{pmatrix}\),其中\(b\neq 0\)。
解答.
-
矩阵\(A\)的特征多项式为\begin{equation*} \chi_A(\lambda)=\begin{vmatrix} \lambda-6&-2&-4\\-2&\lambda-3&-2\\-4&-2&\lambda-6 \end{vmatrix}= (\lambda-11)(\lambda-2)^2, \end{equation*}解得\(A\)的特征值为\(\lambda_1=11, \lambda_2=\lambda_3=2\)。对于特征值\(\lambda_1=11\),解齐次线性方程组\((11E_3-A)X=0\),即\begin{equation*} \begin{pmatrix} 5&-2&-4\\-2&8&-2\\-4&-2&5 \end{pmatrix}\begin{pmatrix} x_1\\x_2\\x_3 \end{pmatrix}=\begin{pmatrix} 0\\0\\0 \end{pmatrix}, \end{equation*}得基础解系\(X_1=(2,1,2)^T\)。故属于\(\lambda_1=11\)的特征向量为\(c_1X_1\),其中\(c_1\)是\(\mathbb{F}\)中任意非零常数。对于特征值\(\lambda_2=\lambda_3=2\),解齐次线性方程组\((2E_3-A)X=0\),即\begin{equation*} \begin{pmatrix} -4&-2&-4\\-2&-1&-2\\-4&-2&-4 \end{pmatrix}\begin{pmatrix} x_1\\x_2\\x_3 \end{pmatrix}=\begin{pmatrix} 0\\0\\0 \end{pmatrix}, \end{equation*}得基础解系\(X_2=(-1,2,0)^T,X_3=(-1,0,1)^T\)。故属于\(\lambda_2=\lambda_3=2\)的特征向量为\(c_2X_2+c_3X_3\),其中\(c_2,c_3\)是\(\mathbb{F}\)中不全为0的常数。
-
矩阵\(A\)的特征多项式为\begin{equation*} \chi_A(\lambda)=\begin{vmatrix} \lambda-1&0&0\\0&\lambda-a&-b\\0&0&\lambda-c \end{vmatrix}= (\lambda-1)(\lambda-a)(\lambda-c). \end{equation*}以下分5种情况考虑特征值、特征向量。
-
当\(a=c=1\)时,\(\chi_A(\lambda)=(\lambda-1)^3\),\(A\)的特征值为\begin{equation*} \lambda_1=\lambda_2=\lambda_3=1. \end{equation*}对于\(\lambda_1=\lambda_2=\lambda_3=1\),解齐次线性方程组\((E_3-A)X=0\),即\begin{equation*} \begin{pmatrix} 0&0&0\\0&0&-b\\0&0&0 \end{pmatrix}\begin{pmatrix} x_1\\x_2\\x_3 \end{pmatrix}=\begin{pmatrix} 0\\0\\0 \end{pmatrix}, \end{equation*}得基础解系\(X_1=(1,0,0)^T,X_2=(0,1,0)^T\)。此时,属于\(\lambda_1=\lambda_2=\lambda_3=1\)的特征向量为\(c_1X_1+c_2X_2\),其中\(c_1,c_2\)是\(\mathbb{F}\)中不全为0的常数。
-
当\(a=c\neq 1\)时,\(\chi_A(\lambda)=(\lambda-1)(\lambda-a)^2\),\(A\)的特征值为\begin{equation*} \lambda_1=1,\lambda_2=\lambda_3=a. \end{equation*}对于\(\lambda_1=1\),解齐次线性方程组\((E_3-A)X=0\),即\begin{equation*} \begin{pmatrix} 0&0&0\\0&1-a&-b\\0&0&1-a \end{pmatrix}\begin{pmatrix} x_1\\x_2\\x_3 \end{pmatrix}=\begin{pmatrix} 0\\0\\0 \end{pmatrix}, \end{equation*}得基础解系\(X_1=(1,0,0)^T\)。此时,属于\(\lambda_1=1\)的特征向量为\(c_1X_1\),其中\(c_1\)是\(\mathbb{F}\)中非零的常数。对于\(\lambda_2=\lambda_3=a\),解齐次线性方程组\((aE-A)X=0\),即\begin{equation*} \begin{pmatrix} a-1&0&0\\0&0&-b\\0&0&0 \end{pmatrix}\begin{pmatrix} x_1\\x_2\\x_3 \end{pmatrix}=\begin{pmatrix} 0\\0\\0 \end{pmatrix}, \end{equation*}得基础解系\(X_2=(0,1,0)^T\)。此时,属于\(\lambda_2=\lambda_3=a\)的特征向量为\(c_2X_2\),其中\(c_2\)是\(\mathbb{F}\)中非零的常数。
-
当\(a=1,c\neq 1\)时,\(\chi_A(\lambda)=(\lambda-1)^2(\lambda-c)\),\(A\)的特征值为\begin{equation*} \lambda_1=\lambda_2=1,\lambda_3=c. \end{equation*}对于\(\lambda_1=\lambda_2=1\),解齐次线性方程组\((E_3-A)X=0\),即\begin{equation*} \begin{pmatrix} 0&0&0\\0&0&-b\\0&0&1-c \end{pmatrix}\begin{pmatrix} x_1\\x_2\\x_3 \end{pmatrix}=\begin{pmatrix} 0\\0\\0 \end{pmatrix}, \end{equation*}得基础解系\(X_1=(1,0,0)^T,X_2=(0,1,0)^T\)。此时,属于\(\lambda_1=\lambda_2=1\)的特征向量为\(c_1X_1+c_2X_2\),其中\(c_1,c_2\)是\(\mathbb{F}\)中不全为0的常数。对于\(\lambda_3=c\),解齐次线性方程组\((cE-A)X=0\),即\begin{equation*} \begin{pmatrix} c-1&0&0\\0&c-1&-b\\0&0&0 \end{pmatrix}\begin{pmatrix} x_1\\x_2\\x_3 \end{pmatrix}=\begin{pmatrix} 0\\0\\0 \end{pmatrix}, \end{equation*}得基础解系\(X_3=(0,b,c-1)^T\)。此时,属于\(\lambda_3=c\)的特征向量为\(c_3X_3\),其中\(c_3\)是\(\mathbb{F}\)中非零的常数。
-
当\(a\neq 1,c=1\)时,\(\chi_A(\lambda)=(\lambda-1)^2(\lambda-a)\),\(A\)的特征值为\begin{equation*} \lambda_1=\lambda_2=1,\lambda_3=a. \end{equation*}对于\(\lambda_1=\lambda_2=1\),解齐次线性方程组\((E_3-A)X=0\),即\begin{equation*} \begin{pmatrix} 0&0&0\\0&1-a&-b\\0&0&0 \end{pmatrix}\begin{pmatrix} x_1\\x_2\\x_3 \end{pmatrix}=\begin{pmatrix} 0\\0\\0 \end{pmatrix}, \end{equation*}得基础解系\(X_1=(1,0,0)^T,X_2=(0,b,1-a)^T\)。此时,属于\(\lambda_1=\lambda_2=1\)的特征向量为\(c_1X_1+c_2X_2\),其中\(c_1,c_2\)是\(\mathbb{F}\)中不全为0的常数。对于\(\lambda_3=a\),解齐次线性方程组\((aE-A)X=0\),即\begin{equation*} \begin{pmatrix} a-1&0&0\\0&0&-b\\0&0&a-c \end{pmatrix}\begin{pmatrix} x_1\\x_2\\x_3 \end{pmatrix}=\begin{pmatrix} 0\\0\\0 \end{pmatrix}, \end{equation*}得基础解系\(X_3=(0,1,0)^T\)。此时,属于\(\lambda_3=a\)的特征向量为\(c_3X_3\),其中\(c_3\)是\(\mathbb{F}\)中非零的常数。
-
当\(a,c,1\)两两不同时,\(\chi_A(\lambda)=(\lambda-1)(\lambda-a)(\lambda-c)\),\(A\)的特征值为\begin{equation*} \lambda_1=1,\lambda_2=a,\lambda_3=c. \end{equation*}对于\(\lambda_1=1\),解齐次线性方程组\((E_3-A)X=0\),即\begin{equation*} \begin{pmatrix} 0&0&0\\0&1-a&-b\\0&0&1-c \end{pmatrix}\begin{pmatrix} x_1\\x_2\\x_3 \end{pmatrix}=\begin{pmatrix} 0\\0\\0 \end{pmatrix}, \end{equation*}得基础解系\(X_1=(1,0,0)^T\)。此时,属于\(\lambda_1=1\)的特征向量为\(c_1X_1\),其中\(c_1\)是\(\mathbb{F}\)中非零常数。对于\(\lambda_2=a\),解齐次线性方程组\((aE-A)X=0\),即\begin{equation*} \begin{pmatrix} a-1&0&0\\0&0&-b\\0&0&a-c \end{pmatrix}\begin{pmatrix} x_1\\x_2\\x_3 \end{pmatrix}=\begin{pmatrix} 0\\0\\0 \end{pmatrix}, \end{equation*}得基础解系\(X_2=(0,1,0)^T\)。此时,属于\(\lambda_3=a\)的特征向量为\(c_2X_2\),其中\(c_2\)是\(\mathbb{F}\)中非零的常数。对于\(\lambda_3=c\),解齐次线性方程组\((cE-A)X=0\),即\begin{equation*} \begin{pmatrix} c-1&0&0\\0&c-a&-b\\0&0&0 \end{pmatrix}\begin{pmatrix} x_1\\x_2\\x_3 \end{pmatrix}=\begin{pmatrix} 0\\0\\0 \end{pmatrix}, \end{equation*}得基础解系\(X_3=(0,b,c-a)^T\)。此时,属于\(\lambda_3=c\)的特征向量为\(c_3X_3\),其中\(c_3\)是\(\mathbb{F}\)中非零的常数。
-
4.
设矩阵\(A=\begin{pmatrix}
-2&0&0\\2&a&2\\3&1&1
\end{pmatrix}\)、\(B=\begin{pmatrix}
-1&0&0\\0&2&0\\0&0&b
\end{pmatrix}\)相似,求\(a,b\)和\(A\)的特征值。
5.
6.
解答.
记\(M=E_n-2X^TX\),则
\begin{equation*}
\chi_M(\lambda)=\det(\lambda E_n-M)=\det [(\lambda-1)E_n+2X^TX].
\end{equation*}
注意到\(\forall A\in\mathbb{F}^{m\times n},B\in\mathbb{F}^{n\times m}\),
\begin{equation*}
\det (\lambda E_m-AB)=\lambda^{m-n} \det (\lambda E_n-BA),
\end{equation*}
故
\begin{equation*}
\chi_M(\lambda)=(\lambda-1)^{n-1}\det[(\lambda-1)E_1+2XX^T].
\end{equation*}
根据题设\(XX^T=1\),得
\begin{equation*}
\chi_M(\lambda)=(\lambda-1)^{n-1}(\lambda+1).
\end{equation*}
因此\(M=E_n-2X^TX\)的特征值为
\begin{equation*}
\lambda_1=\lambda_2=\dots =\lambda_{n-1}=1,\lambda_n=-1.
\end{equation*}
提高题.
7.
解答.
设\(\lambda\)是\(\overline{A}^TA\)的特征值,则存在\(0\neq X\in\mathbb{C}^n\),使得\(\overline{A}^TAX=\lambda X\)。 两边同时左乘\(\overline{X}^T\),得
\begin{equation*}
\overline{X}^T\overline{A}^TAX=\overline{X}^T(\lambda X),
\end{equation*}
即
\begin{equation*}
(\overline{AX})^T(AX)=\lambda (\overline{X}^TX).
\end{equation*}
设\(X=(x_1,\dots ,x_n)^T\in\mathbb{C}^n, AX=(y_1,\dots ,y_m)^T\in\mathbb{C}^m\),由\(X\neq 0\)可知
\begin{equation*}
\overline{X}^TX=\overline{x_1}x_1+\dots +\overline{x_n}x_n
\end{equation*}
是正实数,而
\begin{equation*}
(\overline{AX})^T(AX)=\overline{y_1}y_1+\dots +\overline{y_m}y_m
\end{equation*}
是非负实数,故
\begin{equation*}
\lambda=\frac{(\overline{AX})^T(AX)}{\overline{X}^TX}=\frac{\overline{y_1}y_1+\dots +\overline{y_m}y_m}{\overline{x_1}x_1+\dots +\overline{x_n}x_n}
\end{equation*}
是非负实数。
8.
解答.
设\(\varepsilon_1,\varepsilon_2,\dots ,\varepsilon_n\)是\(n\)维标准单位列向量,由题设它们都是\(A\)的特征向量,即存在特征值\(\lambda_i\)使得\(A \varepsilon_i=\lambda_i \varepsilon_i\),故
\begin{equation*}
A(\varepsilon_1,\varepsilon_2,\dots ,\varepsilon_n)=(\lambda_1\varepsilon_1,\lambda_2\varepsilon_2,\dots ,\lambda_n\varepsilon_n),
\end{equation*}
则\(A={\rm{diag}}(\lambda_1,\lambda_2,\cdots ,\lambda_n)\)。又\(X=(1,1,\dots ,1)^T\)也是\(A\)的特征向量,故存在\(\mu\in\mathbb{F}\)使得\(AX=\mu X\),即\((\lambda_1,\lambda_2,\dots ,\lambda_n)^T=(\mu,\mu,\dots ,\mu)^T\),因此\(\lambda_1=\dots=\lambda_n=\mu\),由此可知\(A=\mu E_n\)是数量矩阵。
9.
解答.
假设\(\alpha+\beta\)是\(A\)的特征向量,则存在\(a\in\mathbb{F}\),使得
\begin{equation*}
A(\alpha+\beta)=a(\alpha+\beta),
\end{equation*}
即\(A\alpha+A\beta=a\alpha+a\beta\)。由已知,\(A\alpha=\lambda \alpha,A\beta=\mu \beta\),所以
\begin{equation*}
(\lambda-a)\alpha+(\mu-a)\beta=0.
\end{equation*}
注意到属于不同特征值\(\lambda,\mu\)的特征向量\(\alpha,\beta\)线性无关,所以
\begin{equation*}
\lambda-a=\mu-a=0.
\end{equation*}
则\(\lambda=\mu=a\),这与\(\lambda\neq \mu\)相矛盾。因此,\(\alpha+\beta\)不是\(A\)的特征向量。
10.
设\(\phi\)是\(n\)维线性空间\(V\)上的线性变换,\(V\)有一个子空间直和分解\(V=V_1\oplus \cdots\oplus V_m,\)其中\(V_i\)是\(\phi\)-不变子空间。设\(\phi\)限制在\(V_i\)上的特征多项式为\(\chi_i(\lambda)\),证明:\(\phi\)的特征多项式\(\chi_\phi(\lambda)=\chi_1(\lambda)\cdots \chi_m(\lambda)\)。
解答.
设\(\xi_{i1},\dots,\xi_{in_i}\)是\(V_i\)的基,\(i=1,\dots,m\)。由于\(V=V_1\oplus \cdots\oplus V_m\),所以 \(\xi_{11},\dots ,\xi_{1n_1},\xi_{21},\dots,\xi_{2n_2},\dots,\xi_{m1},\dots ,\xi_{mn_m}\)是\(V\)的一个基。注意到\(V_i\)是\(\phi\)-不变子空间,所以\(\phi\)在基
\begin{equation*}
\xi_{11},\dots ,\xi_{1n_1},\xi_{21},\dots ,\xi_{2n_2},\dots ,\xi_{m1},\cdots ,\xi_{mn_m}
\end{equation*}
下的矩阵为
\begin{equation*}
A=\begin{pmatrix}
A_1&&&\\
&A_2&&\\
&&\ddots&\\
&&&A_m
\end{pmatrix},
\end{equation*}
其中\(A_i\)是\(\phi|_{V_i}\)在基\(\xi_{i1},\dots ,\xi_{in_i}\)下的矩阵。因此\(\phi\)的特征多项式
\begin{equation*}
\begin{array}{ll}
\chi_\phi(\lambda) & =\chi_A(\lambda)=\begin{vmatrix}
\lambda E-A_1&&&\\
&\lambda E-A_2&&\\
&&\ddots&\\
&&&\lambda E-A_m
\end{vmatrix}\\
& =\chi_1(\lambda)\chi_2(\lambda)\cdots \chi_m(\lambda).
\end{array}
\end{equation*}
11.
设\(\phi\)是\(\mathbb{F}\)上\(n\)维线性空间\(V \)的线性变换,\(\lambda_0\)是\(\phi\)的一个特征值,\(n_0\)是\(\lambda_0\)在特征多项式\(\chi_\phi (\lambda)\)中的重数,证明:\(\dim V_{\lambda_0}\leq n_0\)。
解答.
设\(\xi_1,\dots,\xi_{s_0}\)是\(V_{\lambda_0}\)的一个基,将其扩充为\(V\)的一个基
\begin{equation*}
\xi_1,\dots,\xi_{s_0},\xi_{s_0+1},\dots,\xi_n,
\end{equation*}
则\(\phi\)在基\(\xi_1,\dots ,\xi_{s_0},\xi_{s_0+1},\dots ,\xi_n\)下的矩阵为
\begin{equation*}
A=\begin{pmatrix}
\lambda_0 E_{s_0}&B\\
0&C
\end{pmatrix}.
\end{equation*}
于是
\begin{equation*}
\chi_{\phi}(\lambda)=\chi_A(\lambda)=\begin{vmatrix}
(\lambda -\lambda_0) E_{s_0}&-B\\
0&\lambda E-C
\end{vmatrix}=(\lambda- \lambda_0)^{s_0}\det(\lambda E-C).
\end{equation*}
因此\(n_0\geq s_0\),即\(n_0\geq\dim V_{\lambda_0}\)。
12.
解答.
-
因为\(A\)可逆,所以\(\lambda_i\neq 0(i=1,\dots ,n)\)。根据题意,\(n\)阶矩阵\(A\)有\(n\)个特征值\(\lambda_1,\dots ,\lambda_n\),所以\(A\)相似于上三角阵,即存在可逆矩阵\(P\),使得\begin{equation*} P^{-1}AP= \begin{pmatrix} \lambda_1&&&*\\ &\lambda_2&&\\ &&\ddots&\\ 0&&&\lambda_n \end{pmatrix}. \end{equation*}两边同时取逆,得\begin{equation*} P^{-1}A^{-1}P= \begin{pmatrix} \lambda_1^{-1}&&&*\\ &\lambda_2^{-1}&&\\ &&\ddots&\\ 0&&&\lambda_n^{-1} \end{pmatrix}. \end{equation*}故\(\lambda_1^{-1},\dots ,\lambda_n^{-1}\)是\(A^{-1}\)的全部特征值。
-
因\(A\)可逆,所以\({\rm adj}A=(\det A)A^{-1}\),则\begin{align*} P^{-1}{\rm adj}AP & = & \begin{pmatrix} (\det A)\lambda_1^{-1}&&*\\ &\ddots&\\ 0&&(\det A)\lambda_n^{-1} \end{pmatrix}. \end{align*}因此\((\det A)\lambda_1^{-1},\dots ,(\det A)\lambda_n^{-1}\)是\({\rm adj}A\)的全部特征值。
13.
已知线性方程组
\begin{equation*}
\left\{\begin{array}{l}
x_1+x_2+x_3=1\\
2x_1+(a+2)x_2+(a+1)x_3=a+3\\
x_1+2x_2+ax_3=3
\end{array}\right.
\end{equation*}
有无穷多解,\(A\)是\(3\)阶方阵,\(X_1=(1,a,0)^T,X_2=(-a,1,0)^T,X_3=(0,0,a)^T\)为\(A\)的属于特征值\(\lambda_1=1,\lambda_2=-2,\lambda_3=-1\)的特征向量。
-
求\(A\);
-
求\(\det ({\rm adj}A+2E)\)。
解答.
-
因为该线性方程组有无穷多解,所以\begin{equation*} \begin{vmatrix} 1&1&1\\2&a+2&a+1\\1&2&a \end{vmatrix}=0, \end{equation*}解得\(a=1\)。令\(P=(X_1,X_2,X_3)\),则\(AP=P{\rm{diag}}(\lambda_1,\lambda_2,\lambda_3)\),于是\begin{equation*} A=P{\rm{diag}}(\lambda_1,\lambda_2,\lambda_3)P^{-1}=\begin{pmatrix} -\frac{1}{2}&\frac{3}{2}&0\\\frac{3}{2}&-\frac{1}{2}&0\\0&0&-1 \end{pmatrix} \end{equation*}
-
因为\(A\)的特征值为\(1,-2,-1\),所以\(\det A=2\)。根据上题结论, \(A^*+2E=2A^{-1}+2E\)的特征值为\(4,1,0\) 。因此\begin{equation*} \det (A^*+2E)=0. \end{equation*}
挑战题.
14. 第十一届全国大学生数学竞赛初赛.
设\(A\)是\(n\)阶复矩阵,\(p(x)\)是\(E_n-\overline{A}A\)的特征多项式,其中 \(\overline{A}\)是\(A\)的共轭矩阵。证明:\(p(x)\)是实系数多项式。
解答.
根据题设,
\begin{equation*}
p(x)=\det (xE_n-(E_n-\overline{A}A))=\det ((x-1)E_n+\overline{A}A).
\end{equation*}
对任意实数\(a\),
\begin{equation*}
\begin{array}{ll}
\overline{p(a)} & =\overline{\det ((a-1)E_n+\overline{A}A)}\\
& =\det (\overline{(a-1)E_n+\overline{A}A})\\
& =\det ((a-1)E_n+A\overline{A}).
\end{array}
\end{equation*}
根据降阶公式,
\begin{equation*}
\det ((a-1)E_n+A\overline{A})=\det ((a-1)E_n+\overline{A}A),
\end{equation*}
从而\(\overline{p(a)}=p(a)\),即\(p(a)\)是实数,于是由\(a\)的任意性得\(p(x)\)是实系数多项式。
15.
-
\(\phi,\psi\)至少有一个公共的特征向量。
解答.
-
对任意\(\alpha\in V_{\lambda_0}\),因\(\phi\psi=\psi\phi\),所以\begin{equation*} \phi(\psi(\alpha))=\psi(\phi(\alpha))=\psi (\lambda_0 \alpha)=\lambda_0\psi(\alpha), \end{equation*}即\(\psi(\alpha)\in V_{\lambda_0}\)。故\(V_{\lambda_0}\)是\(\psi\)-不变子空间。
-
由 项 7.3.15.a 知,\(\psi|_{V_{\lambda_0}}\)是\(V_{\lambda_0}\)上线性变换。由于\(V_{\lambda_0}\)是复数域上的线性空间,所以\(\psi|_{V_{\lambda_0}}\)至少存在一个复特征值\(c\)和相应特征向量\(X\),故\(\psi|_{V_{\lambda_0}}(X)=cX\),即\(\psi(X)=cX\)。因此,\(X\)是\(\psi\)的特征向量。又\(X\in V_{\lambda_0}\),所以\(X\)也是\(\phi\)的特征向量。从而,\(\phi,\psi\)至少有一个公共的特征向量。
16.
设\(\mathbb{C}\)上\(m\)个\(n\)阶方阵\(A_1,\dots,A_m\)满足\(A_iA_j=A_jA_i(i,j=1,\dots,m)\),证明:\(A_1,\dots,A_m\)至少有一个公共的特征向量。
解答.
对\(m\)归纳证明。
假设对于\(m-1\)个矩阵时结论成立,以下考虑\(m\)个矩阵的情形。因\(A_m\)是\(\mathbb{C}\)上\(n\)阶方阵,\(A_m\)至少存在一个特征值\(\lambda_m\),相应的特征子空间为\(V_{\lambda_m}\)。由于\(A_1,\dots,A_m\)两两可交换,类似上题的证明知\(V_{\lambda_m}\)是\(A_i(i=1,\dots,m-1)\)的不变子空间。令\(A_i|_{V_{\lambda_m}}\)是\(A_i\)在\(V_{\lambda_m}\)上的限制,则
\begin{equation*}
A_i|_{V_{\lambda_m}}A_j|_{V_{\lambda_m}}=A_j|_{V_{\lambda_m}}A_i|_{V_{\lambda_m}},(i,j=1,\dots ,m-1).
\end{equation*}
由归纳假设,存在\(Y\in V_{\lambda_m}\),使得
\begin{equation*}
A_i|_{V_{\lambda_m}}Y=\lambda_i Y,\ i=1,\dots,m-1,
\end{equation*}
即\(A_iY=\lambda_iY,i=1,\dots,m-1\)。又\(Y\in V_{\lambda_m}\),故\(A_mY=\lambda_m Y\)。 由此可知\(A_1,\dots,A_m\)至少有一个公共的特征向量\(Y\)。
17.
解答.
对\(n\)归纳证明。
当\(n=1\)时,结论显然成立。
由于\(AB=BA\),根据上题结论,\(A\)、\(B\)至少存在一个公共的特征向量\(X\),即存在\(\lambda,\mu\in\mathbb{C}\)使得\(AX=\lambda X,BX=\mu X\)。
将\(X\)扩充为\(\mathbb{C}^n\)的一个基\(X,X_2,\dots ,X_n\)。令\(P_1=(X,X_2,\dots ,X_n)\),则\(P_1\)可逆且
\begin{equation*}
P_1^{-1}AP_1=\begin{pmatrix}
\lambda&\alpha \\
0&A_1
\end{pmatrix},P_1^{-1}BP_1=\begin{pmatrix}
\mu&\beta \\
0&B_1
\end{pmatrix},
\end{equation*}
其中\(A_1,B_1\)是\(\mathbb{C}\)上\(n-1\)阶方阵。由\(AB=BA\)可知
\begin{equation*}
(P_1^{-1}AP_1)(P_1^{-1}BP_1)=(P_1^{-1}BP_1)(P_1^{-1}ABP_1),
\end{equation*}
即
\begin{equation*}
\begin{pmatrix}
\lambda&\alpha \\
0&A_1
\end{pmatrix} \begin{pmatrix}
\mu&\beta \\
0&B_1
\end{pmatrix}=\begin{pmatrix}
\mu&\beta \\
0&B_1
\end{pmatrix}\begin{pmatrix}
\lambda&\alpha \\
0&A_1
\end{pmatrix},
\end{equation*}
故\(A_1B_1=B_1A_1\)。根据归纳假设,存在\(n-1\)阶可逆复矩阵\(P_2\),使得\(P_2^{-1}A_1P_2,P_2^{-1}B_1P_2\)均为上三角矩阵。
令\(P=P_1 \begin{pmatrix}
1&0\\0&P_2
\end{pmatrix}\),则\(P\)为\(n\)阶可逆矩阵且
\begin{equation*}
P^{-1}AP=\begin{pmatrix}
1&0\\0&P_2
\end{pmatrix}^{-1}P_1^{-1}AP_1\begin{pmatrix}
1&0\\0&P_2
\end{pmatrix}=\begin{pmatrix}
\lambda&\alpha P_2\\
0&P_2^{-1}A_1P_2
\end{pmatrix},
\end{equation*}
\begin{equation*}
P^{-1}BP=\begin{pmatrix}
1&0\\0&P_2
\end{pmatrix}^{-1}P_1^{-1}BP_1\begin{pmatrix}
1&0\\0&P_2
\end{pmatrix}=\begin{pmatrix}
\mu&\beta P_2\\
0&P_2^{-1}B_1P_2
\end{pmatrix}
\end{equation*}
均为上三角矩阵。
18.
设\(\phi\)是\(\mathbb{F}\)上\(n\)维线性空间\(V\)的线性变换,\(W\)是\(\phi\)-子空间。如果\(\alpha_1,\dots,\alpha_k\)是\(\phi\)的分别属于\(k\)个不同特征值\(\lambda_1,\dots,\lambda_k\)的特征向量,且\(\alpha_1+\dots +\alpha_k\in W\),证明:\(\dim W\geq k\)。
解答 1.
记\(\beta_0=\alpha_1+ \dots +\alpha_k\)。因\(W\)是\(\phi\)-不变子空间且\(\beta_0\in W\),所以
\begin{equation*}
\begin{array}{c}\phi(\beta_0) =\lambda_1 \alpha_1+ \dots +\lambda_k \alpha_k\in W,\\
\phi^2(\beta_0)=\lambda_1^2 \alpha_1+\dots +\lambda_k^2 \alpha_k\in W,\\\vdots \\\phi^{k-1}(\beta_0)=\lambda_1^{k-1} \alpha_1 +\dots +\lambda_k^{k-1} \alpha_k\in W.\end{array}
\end{equation*}
记\(\beta_i=\phi^i(\beta_0),i= 1,\dots ,k-1\)。我们断言,\(\beta_0,\beta_1,\dots ,\beta_{k-1}\)线性无关。事实上,若
\begin{equation*}
x_0\beta_0+x_1\beta_1+ \dots +x_{k-1}\beta_{k-1}=0,
\end{equation*}
则
\begin{equation*}
\begin{array}{ll}
& (x_0+\lambda_1x_1+\dots +\lambda_1^{k-1}x_{k-1})\alpha_1\\
+ &(x_0+\lambda_2x_1+\dots +\lambda_2^{k-1}x_{k-1})\alpha_2\\
+ & \cdots \\
+& (x_0+\lambda_kx_1+\lambda_k^2x_2+\cdots +\lambda_k^{k-1}x_{k-1})\alpha_k\\
= & 0\end{array}
\end{equation*}
因为属于不同特征值的特征向量\(\alpha_1,\dots ,\alpha_k\)线性无关,所以
\begin{equation*}
\left\{\begin{array}{c}
x_0+\lambda_1x_1+\lambda_1^2x_2+\cdots +\lambda_1^{k-1}x_{k-1}=0,\\
x_0+\lambda_2x_1+\lambda_2^2x_2+\cdots +\lambda_2^{k-1}x_{k-1}=0,\\
\vdots\\
x_0+\lambda_kx_1+\lambda_k^2x_2+\cdots +\lambda_k^{k-1}x_{k-1}=0.
\end{array}\right.
\end{equation*}
注意到系数行列式
\begin{equation*}
\left| \begin{array}{ccccc}
1&\lambda_1&\lambda_1^2&\cdots&\lambda_1^{k-1}\\
1&\lambda_2&\lambda_2^2&\cdots&\lambda_2^{k-1}\\
\cdots&\cdots&\cdots&\cdots&\cdots\\
1&\lambda_k&\lambda_k^2&\cdots&\lambda_k^{k-1}
\end{array}\right|=\prod\limits_{1\leq i< j\leq k}(\lambda_j- \lambda_i)\neq 0,
\end{equation*}
所以\(x_0=x_1=\dots=x_{k-1}=0\)。因此\(W\)中存在\(k\)个线性无关的向量\(\beta_0,\beta_1,\dots ,\beta_{k-1}\),从而\(\dim W\geq k\)。
解答 2.
(吴家伟,2022级)设\(f_{i}(\lambda)=\frac{\chi_{\phi}(\lambda)}{(\lambda-\lambda_{i})^{n_i}},i=1,\dots k\),其中\(n_{i}\)是\(\lambda_{i}\)在特征多项式\(\chi_{\phi}(\lambda)\)中的重数,则\(f_{i}(\lambda)\in\F [\lambda]\)。因为\(\alpha_{1}+ \dots +\alpha_{k}\in W\)且\(W\)是\(\phi\)-不变子空间,所以\(f_{i}(\phi)(\alpha_{1}+\dots+\alpha_{k})\in W\),即
\begin{equation}
f_{i}(\phi)(\alpha_{1})+\dots +f_{i}(\phi)(\alpha_{k})\in W.\tag{7.3.1}
\end{equation}
当\(j\neq i\)时,由\(\lambda-\lambda_{j}\mid f_{i}(\lambda)\)知存在\(q_{ij}(\lambda)\in\F[\lambda]\)使得
\begin{equation*}
f_{i}(\lambda)=q_{ij}(\lambda)(\lambda-\lambda_{j}),
\end{equation*}
则
\begin{equation*}
f_{i}(\phi)(\alpha_{j})=q_{ij}(\phi)(\phi-\lambda_{j} id_{V})(\alpha_{j}).
\end{equation*}
注意到\(\alpha_{j}\)是\(\phi\)属于\(\lambda_{j}\)的特征向量,所以\((\phi-\lambda_{j} id_{V})(\alpha_{j})=0\),则
\begin{equation*}
f_{i}(\phi)(\alpha_{j})=0,\quad\forall 1\leq i\neq j\leq k.
\end{equation*}
于是结合(7.3.1)知
\begin{equation*}
f_{i}(\phi)(\alpha_{i})=f_{i}(\phi)(\alpha_{1})+\dots +f_{i}(\phi)(\alpha_{k})\in W.
\end{equation*}
由于\((f_{i}(\lambda),\lambda-\lambda_{i})=1\),所以存在\(u(\lambda),v(\lambda)\in\F[\lambda]\),使得
\begin{equation*}
u(\lambda)f_{i}(\lambda)+v(\lambda)(\lambda-\lambda_{i})=1,
\end{equation*}
则
\begin{equation*}
u(\phi)f_{i}(\phi)+v(\phi)(\phi-\lambda_{i} id_{V})=id_{V}.
\end{equation*}
于是,
\begin{equation*}
\begin{array}{ll}
\alpha_{i} & =u(\phi)f_{i}(\phi)(\alpha_{i})+v(\phi)(\phi-\lambda_{i} id_{V})(\alpha_{i})\\
& =u(\phi)f_{i}(\phi)(\alpha_{i}).
\end{array}
\end{equation*}
由\(f_{i}(\phi)(\alpha_{i})\in W\)且\(W\)是\(\phi\)-子空间可知\(u(\phi)f_{i}(\phi)(\alpha_{i})\in W\),即\(\alpha_{i}\in W\)。因此\(W\)中存在\(k\)个线性无关的向量\(\alpha_{1},\dots ,\alpha_{k}\),从而
\begin{equation*}
\dim W\geq k.
\end{equation*}
解答 3.
(谢文涛,2022级)因\(W\)是\(\phi\)-不变子空间且\(\alpha_{1}+\dots +\alpha_{k} \in W\),所以
\begin{equation*}
\phi(\alpha_{1}+\dots +\alpha_{k}) =\lambda_{1} \alpha_{1}+\dots +\lambda_{k} \alpha_{k}\in W,
\end{equation*}
则\((\lambda_{1} \alpha_{1}+\dots +\lambda_{k} \alpha_{k})-\lambda_{1}(\alpha_{1}+\dots +\alpha_{k})\in W\),即
\begin{equation*}
(\lambda_{2}-\lambda_{1})\alpha_{2}+(\lambda_{3}-\lambda_{1})\alpha_{3}+\dots+(\lambda_{k}-\lambda_{1})\alpha_{k}\in W,
\end{equation*}
于是
\begin{equation*}
\phi(\sum\limits_{i=2}^j(\lambda_i-\lambda_1)\alpha_i)-\sum\limits_{i=2}^j(\lambda_i-\lambda_1)\alpha_i\in W
\end{equation*}
即
\begin{equation*}
\begin{array}{r}(\lambda_{3}-\lambda_{2})(\lambda_{3}-\lambda_{1})\alpha_{3}+(\lambda_{4}-\lambda_{2})(\lambda_{4}-\lambda_{1})\alpha_{4}\\+\cdots+(\lambda_{k}-\lambda_{2})(\lambda_{k}-\lambda_{1})\alpha_{k}\in W,\end{array}
\end{equation*}
依此类推,有\((\lambda_{k}-\lambda_{k-1})(\lambda_{k}-\lambda_{k-2})\cdots(\lambda_{k}-\lambda_{1})\alpha_{k}\in W\)。由于\(W\)是\(V\)的子空间且\(\lambda_{1},\dots ,\lambda_{k}\)两两互异,所以\(\alpha_{k}\in W\),于是
\begin{equation*}
(\alpha_{1}+\dots+\alpha_{k})-\alpha_{k}\in W,
\end{equation*}
即\(\alpha_{1}+\dots+\alpha_{k-1}\in W\)。同上,由\(\alpha_{1}+\dots+\alpha_{k-1}\in W\)且\(W\)是\(\phi\)-不变子空间可证\(\alpha_{k-1}\in W\)且\(\alpha_1+\dots+\alpha_{k-1}\in W\)。不断重复上述步骤可知\(\alpha_{1},\dots ,\alpha_{k}\in W\)。因此\(W\)中存在\(k\)个线性无关的向量\(\alpha_{1},\dots ,\alpha_{k}\),从而\(\dim W\geq k\)。
19. 第九届全国大学生数学竞赛初赛.
设 \(\Gamma=\{W_1,\ldots ,W_r\}\)为\(r\)个各不相同的可逆\(n\)阶复矩阵构成的集合。若该集合关于矩阵乘法封闭(即\(\forall M,N\in\Gamma\),有\(MN\in\Gamma\))。证明: \(\sum\limits_{i=1}^r W_i={\bf 0}\)当且仅当 \(\sum\limits_{i=1}^r {\rm tr}(W_i)=0\),其中\({\rm tr}(W_i)\)表示\(W_i\)的迹。
解答.
当\(\sum\limits_{i=1}^r W_i=0\)时,
\begin{equation*}
\sum\limits_{i=1}^r {\rm tr}(W_i)={\rm tr}(\sum\limits_{i=1}^r W_i)=0.
\end{equation*}
反之,当\(\sum\limits_{i=1}^r {\rm tr}(W_i)=0\)时,记\(A=\sum\limits_{i=1}^r W_i\),则
\begin{equation*}
{\rm tr}(A)=0.
\end{equation*}
对任意\(1\leq j\leq r\),根据题设\(W_j\)可逆且\(\Gamma\)关于矩阵乘法封闭可知:\(W_jW_1,W_jW_2,\dots,W_jW_r\)是集合\(\Gamma\)中\(r\)个各不相同的矩阵, 所以
\begin{equation*}
\Gamma=\{W_jW_1,W_jW_2,\dots,W_jW_r\}=\{W_1,\dots,W_r\},
\end{equation*}
于是\(\sum\limits_{i=1}^r (W_jW_i)=\sum\limits_{i=1}^r W_i\),即 \(W_jA=A\)。 因此
\begin{equation}
A^2=(\sum\limits_{j=1}^rW_j)A=\sum\limits_{j=1}^r(W_jA)=rA,\tag{7.3.2}
\end{equation}
\(A\)的特征值为\(0\)或\(r\)。注意到\({\rm tr}(A)=0\),而\({\rm tr}(A)\)等于\(A\)的所有特征值之和,所以\(A\)的特征值全为\(0\)。由 \(r\)不是\(A\)特征值知\(\det (rE_n-A)\neq 0\),故\(rE_n-A\)可逆。由 (7.3.2)知
\begin{equation*}
A(A-rE_n)={\bf 0},
\end{equation*}
两边同时右乘 \((rE_n-A)^{-1}\)得 \(A={\bf 0}\)。
